Фуқаро авиацияси
Фуқаро авиациясида аттестация: учувчилар, бортпроводниклар, ер хизматлари.

Йўналиш ҳақида
Фуқаро авиацияси авиакомпаниялар, аэропортлар, ҳаво ҳаракатини ташкил этиш хизматлари, авиация-техник базалар, ҳаво кемаларига ер хизмати кўрсатиш, ёқилғи қуйиш мажмуаларини ўз ичига олади. Парвоз таркиби (учувчилар, бортпроводниклар) парвоз пайтида шовқин ва тебраниш, босим ўзгаришлари, салондаги паст ҳаво намлиги, баланд баландликларда космик нурланиш, асаб-ҳиссий кучланиш, вақт зоналарининг ўзгаришига дучор бўлади. Ер ходимлари (техниклар, юкчилар, ёқилғи қуйувчилар) авиадвигателлардан юқори шовқин даражаларида, авиаёқилғи ва махсус суюқликлар билан ишлайди. Фуқаро авиациясида иш жойларини аттестация қилиш ҳар бир ишчи тоифасининг меҳнат ўзига хослигини ҳисобга олади: парвоз таркиби учун — самолёт кабинаси ва салонидаги омиллар, ер хизматлари учун — перрондаги, ангарлардаги, ёқилғи хўжаликларидаги шароитлар.
Объект турлари
Парвоз эксплуатацияси
Ҳаво кемалари экипажлари: учувчилар ва бортпроводниклар. Самолёт кабинаси ва салонида ишлаш шароитлари.
Ер хизмати кўрсатиш
Перронда ишлаш: тортиш, багажни юклаш, ёқилғи қуйиш. Юқори шовқин, авиация ёқилғиси.
Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш
Ангарлар ва техник базалар. ГСМ, махсус суюқликлар билан ишлаш, двигателларни ишга туширишда шовқин.
Ҳаво ҳаракатини бошқариш
УВД диспетчерлари. Юқори асаб-ҳиссий юк, парвозлар хавфсизлиги учун масъулият.
Ўлчанадиган омиллар
Иш жойларини аттестация қилишда биз қуйидаги зарарли ишлаб чиқариш омилларини ўлчаймиз ва баҳолаймиз
Авиация шовқини
Самолёт кабинасида — 75-85 дБА, перронда ишлайдиган двигателлар яқинида — 120-140 дБА гача. Ишга тушириш ва учиш режимида импульсли шовқин.
Ҳаво кемасининг кабинасида ПДУ — 80 дБА, перронда қисқа муддатли таъсирда — эшитиш органларини ҳимоя қилиш мажбурий
Тебраниш
Парвозда двигателлар иши ва аэродинамик юклардан умумий тебраниш. Энг катта интенсивлик — учишда, қўнишда, турбулентлик зоналарида.
Транспорт учун умумий тебраниш ПДУ (1-категория) — 115 дБ
Босим ўзгаришлари
Герметик кабинада крузер баландлигида босим 1800-2400 м га мос келади. Учиш ва қўниш пайтида тез-тез ўзгаришлар эшитиш органларига ва юрак-қон томир тизимига таъсир қилади.
Кабинада босим ўзгариш тезлиги баландликка кўтарилишда 0,18 кПа/с дан кўп эмас ва пасайишда 0,12 кПа/с
Микроиқлим
Салонда пасайтирилган ҳаво намлиги (10-20%), ретсиркуляцияли кондицияланган ҳаво. Перронда — об-ҳаво шароитлари таъсири, ёзда УҚЙдан иссиқлик нурланиши.
Салонда ҳарорат 22-26°C, нисбий намлик нормага олинмайди (аслида 10-20%)
Ходимларга имтиёзлар
Ҳудудлар бўйича аттестация
Бутун Ўзбекистон бўйлаб иш жойларини аттестация қиламиз