Машинасозлик
Машинасозлик корхоналарида аттестация: металл ишлаш, йиғиш цехлари, пайвандлаш.

Йўналиш ҳақида
Машинасозлик Ўзбекистон саноатининг асосий тармоқларидан бири бўлиб, автомобиллар, қишлоқ хўжалиги техникаси, электр ускуналари, дастгоҳлар ва асбоблар ишлаб чиқаришни ўз ичига олади. Машинасозлик корхоналари ходимлари зарарли омиллар мажмуаси таъсирига дучор бўлади: металл ишлаш ускуналаридан интенсив шовқин, маҳаллий ва умумий тебраниш, металл чанги ва совутиш-мойлаш суюқликлари (СМС) аэрозоллари, пайвандлаш аэрозоллари. Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига кўра, иш жойларини аттестация қилиш барча машинасозлик корхоналари учун мажбурийдир: автозаводлар, трактор заводлари, ускуналар ишлаб чиқариш корхоналари, таъмирлаш заводлари. Қуйма, темирчилик, пайвандлаш, механик ишлов бериш цехларига алоҳида эътибор берилади — бу ерда энг зарарли меҳнат шароитлари тўпланган. XAVFSIZ-HAYOT компанияси машинасозлик корхоналарида аттестация ўтказишда 30 йилдан ортиқ тажрибага эга. Бизнинг лабораториямиз барча хос омилларни ўлчаш учун ускуналар билан жиҳозланган: шовқин ўлчагичлар, тебраниш ўлчагичлар, чанг ўлчагичлар, пайвандлаш аэрозолларини аниқлаш учун газ анализаторлари. Биз йирик корхоналарда аттестация ўтказдик: UzAuto Motors, Тошкент трактор заводи, "Ўзбекистон темир йўллари" вагон таъмирлаш деполари ва бошқалар.
Машинасозлик ишлаб чиқариш турлари
Автомобилсозлик
Автойиғиш заводлари, эҳтиёт қисмлар ишлаб чиқариш: UzAuto Motors, SamAuto. Зарарли омиллар: пресс ва пайвандлаш ускуналаридан шовқин (90-105 дБ), пневмоасбоблардан тебраниш, бўёқ участкаларида ЛБМ аэрозоллари, пайвандлаш аэрозоллари. Конвейер ишлаб чиқариш меҳнат монотонлигини келтириб чиқаради. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.2.
Қуйиш цехлари
Чўян, пўлат, рангли металлар қуйиш. Машинасозликдаги энг зарарли меҳнат шароитлари: юқори ҳароратлар (эритиш печларида 1500°C гача), иссиқлик нурланиши, металл чанги ва металлар аэрозоллари, углерод оксиди, олтингугурт гази. Эритувчилар меҳнат шароитлари класси — 3.3-3.4, муддатидан олдинги пенсия ҳуқуқи.
Механик ишлов бериш цехлари
Токарлик, фрезерлаш, силлиқлаш металл ишлаш. Зарарли омиллар: металл қирындилар ва чанг, СМС (совутиш-мойлаш суюқликлари) аэрозоллари, дастгоҳлардан шовқин (85-95 дБ). СМС минерал мойлар, эмулгаторлар, биоцидлар сақлайди — дерматитларга сабаб бўлиши мумкин. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.2.
Пайвандлаш цехлари
Электр ёйли, газли, контактли пайвандлаш. Зарарли омиллар: пайвандлаш аэрозоллари (марганец, хром, никел оксидлари — зангламайдиган пўлатни пайвандлашда), ультрабинафша нурланиш, инфрақизил нурланиш, озон, азот оксидлари. УБ-нурланиш электроофталмияга ("қуёнчалар") сабаб бўлади. Пайвандчилар меҳнат шароитлари класси — 3.2-3.3.
Темирчилик-пресс цехлари
Иссиқ ва совуқ штамплаш, темирчилик, пресслаш. Зарарли омиллар: болғалар ва пресслардан интенсив импулсли шовқин (115 дБ гача), тебраниш, иситиш печларида иситувчи микроиқлим, оғир жисмоний меҳнат. Қўл темирчилик усталари — энг оғир касблардан бири. Меҳнат шароитлари класси — 3.2-3.3.
Ўлчанадиган омиллар
Иш жойларини аттестация қилишда биз қуйидаги зарарли ишлаб чиқариш омилларини ўлчаймиз ва баҳолаймиз
Ишлаб чиқариш шовқини
Металл ишлаш ускуналаридан шовқин даражасини ўлчаш: токарлик дастгоҳлари (80-90 дБ), фрезерлаш дастгоҳлари (85-95 дБ), силлиқлаш дастгоҳлари (90-100 дБ), пресслар ва болғалар (100-115 дБ), пневмоасбоблар (95-105 дБ). Доимий ҳам, импулсли шовқин ҳам хос. Узоқ муддатли таъсир касбий эшитиш қобилияти пасайишига олиб келади.
Доимий шовқин ПДУ — 80 дБА. Импулсли шовқин учун — 125 дБ (энг юқори даража). 85 дБА да — 3.1 класс, 95 дБА — 3.2 класс, 105 дБА дан ортиқ — 3.3 класс. Механик ва темирчилик цехларида эшитиш органларини ҳимоя воситаларини мажбурий қўллаш.
Ишлаб чиқариш тебраниши
Қўл механизациялашган асбоблардан (силлиқлаш машиналари, пневмоболғалар, гайка калитлари) маҳаллий тебраниш ва темирчилик болғалари, пресслар, тебраниш столлари яқинидаги иш жойларида умумий тебранишни ўлчаш. Тебраниш касаллиги — машинасозликда кенг тарқалган касб касаллиги, қўлларнинг қон таъминоти ва сезувчанлигининг бузилиши билан намоён бўлади.
Маҳаллий тебраниш ПДУ — 126 дБ (вибротезлик 2 м/с). Виброасбоб билан ишлаш вақти — регламентланган танаффуслар билан сменанинг 2/3 қисмидан кўп эмас. ПДУ дан 3 дБ гача ошиш — 3.1 класс, 6 дБ гача — 3.2 класс, 6 дБ дан ортиқ — 3.3 класс.
Металл чанги ва аэрозоллар
Иш зонаси ҳавосида металл чанги ва аэрозоллар концентрациясини ўлчаш: темир чанги (пўлат ишлашда), алюминий чанги, абразив чанги (силлиқлашда), СМС аэрозоллари. Пайвандлашда — металл оксидлари аэрозоллари: марганец, хром, никел, рух. Пайвандлаш аэрозоллари айниқса хавфли — пневмокониоз, бронхитга сабаб бўлади.
Темир чанги учун ПДК — 6 мг/м³, алюминий — 2 мг/м³, абразив — 6 мг/м³, пайвандлаш аэрозолларида марганец — 0,2 мг/м³, хром (VI) — 0,01 мг/м³ (канцероген). СМС аэрозоллари — 5 мг/м³. ПДК дан 2-5 марта ошиш — 3.1 класс, 5-10 марта — 3.2 класс.
Машинасозлик ходимларига имтиёзлар
Ҳудудлар бўйича аттестация
Бутун Ўзбекистон бўйлаб иш жойларини аттестация қиламиз