Кимё саноати

Кимё ишлаб чиқаришда аттестация: ўғитлар, пластмассалар, лак-бўёқ материаллари, маиший кимё.

Кимё саноати

Йўналиш ҳақида

Ўзбекистон кимё саноати иқтисодиётнинг стратегик муҳим тармоғи бўлиб, минерал ўғитлар, полимерлар, пластмассалар, лак-бўёқ материаллари, маиший кимё, фармацевтика субстанциялари ишлаб чиқаришни ўз ичига олади. Кимё корхоналари ходимлари турли хавф синфларидаги зарарли моддаларнинг кенг спектри таъсирига дучор бўлади — ўта хавфли (1-синф) дан кам хавфлигача (4-синф). Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига кўра, иш жойларини аттестация қилиш барча кимё корхоналари учун мажбурийдир. Иш зонаси ҳавосида зарарли моддаларнинг ПДК назорати, вентиляция тизимларининг самарадорлигини баҳолаш, ходимларнинг ШҲВ билан таъминланганлигини текширишга алоҳида эътибор берилади. Кимё ишлаб чиқаришлари юқори хавф тоифасига киради — бу ерда ўткир ва сурункали заҳарланишлар, нафас олиш органлари ва тери касб касалликлари хавфи юқори. XAVFSIZ-HAYOT компанияси Ўзбекистон кимё корхоналарида аттестация ўтказишда 30 йилдан ортиқ тажрибага эга. Бизнинг аккредитацияланган лабораториямиз юзлаб кимёвий моддалар концентрацияларини ўлчаш учун замонавий газ-аналитик ускуналар билан жиҳозланган. Биз йирик корхоналарда аттестация ўтказдик: "Навоийазот" АЖ, "Фарғонаазот" АЖ, Қўнғирот сода заводи, Деҳқонобод калий ўғитлари заводи, "Ўзкимёсаноат" АЖ корхоналари.

Кимё ишлаб чиқариш турлари

Минерал ўғитлар ишлаб чиқариш

Азотли, фосфорли, калийли ўғитлар ишлаб чиқариш заводлари: "Навоийазот" АЖ, "Фарғонаазот" АЖ, Деҳқонобод заводи. Зарарли омиллар: аммиак (ПДК 20 мг/м³), азот оксидлари (ПДК 5 мг/м³), сульфат ва нитрат кислоталар, фосфор чанги, реакторларда юқори ҳароратлар. Меҳнат шароитлари класси — кимёвий омил бўйича 3.2-3.3.

Полимерлар ва пластмассалар ишлаб чиқариш

Полиетилен, полипропилен, ПВХ, полистирол ишлаб чиқариш. Зарарли омиллар: мономерлар (этилен, пропилен, винилхлорид — 1-синф канцероген), стирол, фенол, формалдегид, пластификаторлар. Юқори экструзия ҳароратлари (250°C гача), полимеризация реакторларида босим. Меҳнат шароитлари класси — полимер турига қараб 3.2-3.4.

Лак-бўёқ ишлаб чиқариш

Бўёқлар, лаклар, эмаллар, эритувчилар ишлаб чиқариш. Асосий зарарли омиллар: органик эритувчилар (толуол, ксилол, уайт-спирит, ацетон), пигментлар (металл оксидлари, қўрғошин оқлари), боғловчилар (эпоксид смолалар, изоцианатлар). Портлаш-ёнғин хавфи. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.3.

Маиший кимё ишлаб чиқариш

Ювиш воситалари, тозалаш воситалари, дезинфектантлар, косметика ишлаб чиқариш. Зарарли омиллар: сирт-фаол моддалар (СФМ), ароматизаторлар, консервантлар, хлорли бирикмалар. Синтетик ювиш воситалари чанги аллергик реакцияларга сабаб бўлиши мумкин. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.2.

Кислоталар ва ишқорлар ишлаб чиқариш

Сульфат, нитрат, хлорид, фосфат кислоталар, каустик ва калцинацияланган сода ишлаб чиқариш. Агрессив муҳитлар, кимёвий куйиш хавфи. Зарарли омиллар: кислота буғлари ва аэрозоллари, ишқор чанги, юқори ҳароратлар (сульфат кислота — 300°C гача). Коррозия фаоллиги махсус ҳимоя чораларини талаб қилади. Класс — 3.2-3.3.

Ўлчанадиган омиллар

Иш жойларини аттестация қилишда биз қуйидаги зарарли ишлаб чиқариш омилларини ўлчаймиз ва баҳолаймиз

Кимёвий моддалар

Иш зонаси ҳавосида барча хавф синфларидаги кимёвий моддалар концентрациясини ўлчаш. 1-синф (ўта хавфли): симоб, қўрғошин, маргимуш, бензпирен, винилхлорид. 2-синф (юқори хавфли): бензол, формалдегид, фенол, хлор. 3-синф (ўртача хавфли): толуол, ксилол, ацетон, метанол. 4-синф (кам хавфли): аммиак, бензин, этанол. Хроматографик, спектрофотометрик ва электрокимёвий таҳлил усуллари қўлланилади.

Меъёр:

ПДК ҳар бир модда учун индивидуал белгиланади. Мисоллар: аммиак — 20 мг/м³, бензол — 5 мг/м³ (канцероген), формалдегид — 0,5 мг/м³, фенол — 0,3 мг/м³, хлор — 1 мг/м³, сульфат кислота — 1 мг/м³. Бир вақтда бир неча моддалар мавжуд бўлганда — формула бўйича суммация ҳисоби.

Ҳарорат таъсирлари

Кимё ишлаб чиқаришларининг реакторлари, печлари, автоклавлари яқинида иситувчи микроиқлимни баҳолаш. Ускуналар юзасининг ҳарорати 200-400°C га етиши мумкин. Қизиган юзалардан иссиқлик нурланиши. Ёзда иссиқ цехларда ишлашда иссиқлик уриши хавфи. Совутиш бўлимларида ва криоген моддалар билан ишлашда совутувчи микроиқлим.

Меъёр:

140 Вт/м² дан ортиқ иссиқлик нурланиши — 3.1 класс, 1000 Вт/м² дан ортиқ — 3.2 класс, 2000 Вт/м² дан ортиқ — 3.3 класс. 45°C дан юқори ускуналар юзаси ҳарорати иссиқлик изоляцияси ёки тўсиқни талаб қилади. Иссиқ цехларда ишлаш вақти ҳароратга қараб тартибга солинади.

Босим остида ишлаш

Босим остидаги аппаратлар билан ишлашда травмохавфлиликни баҳолаш: реакторлар, автоклавлар, ректификация устунлари, суюлтирилган газларни сақлаш идишлари. Кимё саноатида босим 100-300 атм га етиши мумкин. Заҳарли моддалар билан ускунанинг герметиклиги бузилиши — алоҳида хавфли вазият. Хавфсизлик клапанлари, манометрлар, блокировка тизимларининг ҳолатини баҳолаш.

Меъёр:

Травмохавфлилик 3-класси заҳарли муҳитлар билан 10 атм дан ортиқ, ҳар қандай муҳитлар билан 40 атм дан ортиқ босим остидаги ускуналар билан ишлашда белгиланади. Босим остидаги идишларнинг саноат хавфсизлигини даврий экспертизаси мажбурий. Ходимлар босим остидаги идишлар билан ишлашга рухсатга эга бўлиши керак.

Кимё саноати ходимларига имтиёзлар

1-2 хавф синфи моддалари билан ишлаш
16-24% қўшимча тўлов, 6 соатлик қисқартирилган иш куни, 24 кунгача қўшимча таътил, сут
Азотли ўғитлар ишлаб чиқариш (аммиак)
8-16% қўшимча тўлов, 7-14 кун қўшимча таътил, нафас органларини ҳимоя воситалари
Иссиқ цехларда ишлаш (ҳарорат > 30°C)
4-12% қўшимча тўлов, 7 кун қўшимча таътил, регламентланган танаффуслар, ичимлик тартиби

Кўп бериладиган саволлар

Кимё ишлаб чиқаришда ПДК ўлчовларини қанчалик тез-тез ўтказиш керак?
Даврийлик моддаларнинг хавф синфига боғлиқ: 1-синф хавфли моддалар учун — ҳар чоракда, 2-синф — ярим йилда бир марта, 3-4 синфлар — йиллик. Иш жойларини аттестация қилишда тўлиқ ўлчашлар мажмуаси ўтказилади. Шунингдек, технологик жараён ўзгарганда, янги ускуналар ишга туширилганда ёки ходимлар шикоят қилганда режадан ташқари ўлчашлар ўтказиш тавсия этилади.
Сифат назорати лабораториялари учун аттестация керакми?
Ҳа, лабораториялар ишлаб чиқариш цехлари билан бир хил тарзда аттестациядан ўтказилади. Сифат назорати лабораторияларида ходимлар кимёвий реагентлар, кислоталар, ишқорлар, органик эритувчилар билан алоқада бўлади. Баҳоланади: кимёвий моддалар концентрациялари, тортиш шкафлари самарадорлиги, асбоблар билан ишлашда ёритилганлик, меҳнат кучланиши.

Аттестацияга буюртма бериш

Бепул маслаҳат олиш учун қўнғироқ қилинг

+998 93 551-57-44