Кимё саноати
Кимё ишлаб чиқаришда аттестация: ўғитлар, пластмассалар, лак-бўёқ материаллари, маиший кимё.

Йўналиш ҳақида
Ўзбекистон кимё саноати иқтисодиётнинг стратегик муҳим тармоғи бўлиб, минерал ўғитлар, полимерлар, пластмассалар, лак-бўёқ материаллари, маиший кимё, фармацевтика субстанциялари ишлаб чиқаришни ўз ичига олади. Кимё корхоналари ходимлари турли хавф синфларидаги зарарли моддаларнинг кенг спектри таъсирига дучор бўлади — ўта хавфли (1-синф) дан кам хавфлигача (4-синф). Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига кўра, иш жойларини аттестация қилиш барча кимё корхоналари учун мажбурийдир. Иш зонаси ҳавосида зарарли моддаларнинг ПДК назорати, вентиляция тизимларининг самарадорлигини баҳолаш, ходимларнинг ШҲВ билан таъминланганлигини текширишга алоҳида эътибор берилади. Кимё ишлаб чиқаришлари юқори хавф тоифасига киради — бу ерда ўткир ва сурункали заҳарланишлар, нафас олиш органлари ва тери касб касалликлари хавфи юқори. XAVFSIZ-HAYOT компанияси Ўзбекистон кимё корхоналарида аттестация ўтказишда 30 йилдан ортиқ тажрибага эга. Бизнинг аккредитацияланган лабораториямиз юзлаб кимёвий моддалар концентрацияларини ўлчаш учун замонавий газ-аналитик ускуналар билан жиҳозланган. Биз йирик корхоналарда аттестация ўтказдик: "Навоийазот" АЖ, "Фарғонаазот" АЖ, Қўнғирот сода заводи, Деҳқонобод калий ўғитлари заводи, "Ўзкимёсаноат" АЖ корхоналари.
Кимё ишлаб чиқариш турлари
Минерал ўғитлар ишлаб чиқариш
Азотли, фосфорли, калийли ўғитлар ишлаб чиқариш заводлари: "Навоийазот" АЖ, "Фарғонаазот" АЖ, Деҳқонобод заводи. Зарарли омиллар: аммиак (ПДК 20 мг/м³), азот оксидлари (ПДК 5 мг/м³), сульфат ва нитрат кислоталар, фосфор чанги, реакторларда юқори ҳароратлар. Меҳнат шароитлари класси — кимёвий омил бўйича 3.2-3.3.
Полимерлар ва пластмассалар ишлаб чиқариш
Полиетилен, полипропилен, ПВХ, полистирол ишлаб чиқариш. Зарарли омиллар: мономерлар (этилен, пропилен, винилхлорид — 1-синф канцероген), стирол, фенол, формалдегид, пластификаторлар. Юқори экструзия ҳароратлари (250°C гача), полимеризация реакторларида босим. Меҳнат шароитлари класси — полимер турига қараб 3.2-3.4.
Лак-бўёқ ишлаб чиқариш
Бўёқлар, лаклар, эмаллар, эритувчилар ишлаб чиқариш. Асосий зарарли омиллар: органик эритувчилар (толуол, ксилол, уайт-спирит, ацетон), пигментлар (металл оксидлари, қўрғошин оқлари), боғловчилар (эпоксид смолалар, изоцианатлар). Портлаш-ёнғин хавфи. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.3.
Маиший кимё ишлаб чиқариш
Ювиш воситалари, тозалаш воситалари, дезинфектантлар, косметика ишлаб чиқариш. Зарарли омиллар: сирт-фаол моддалар (СФМ), ароматизаторлар, консервантлар, хлорли бирикмалар. Синтетик ювиш воситалари чанги аллергик реакцияларга сабаб бўлиши мумкин. Меҳнат шароитлари класси — 3.1-3.2.
Кислоталар ва ишқорлар ишлаб чиқариш
Сульфат, нитрат, хлорид, фосфат кислоталар, каустик ва калцинацияланган сода ишлаб чиқариш. Агрессив муҳитлар, кимёвий куйиш хавфи. Зарарли омиллар: кислота буғлари ва аэрозоллари, ишқор чанги, юқори ҳароратлар (сульфат кислота — 300°C гача). Коррозия фаоллиги махсус ҳимоя чораларини талаб қилади. Класс — 3.2-3.3.
Ўлчанадиган омиллар
Иш жойларини аттестация қилишда биз қуйидаги зарарли ишлаб чиқариш омилларини ўлчаймиз ва баҳолаймиз
Кимёвий моддалар
Иш зонаси ҳавосида барча хавф синфларидаги кимёвий моддалар концентрациясини ўлчаш. 1-синф (ўта хавфли): симоб, қўрғошин, маргимуш, бензпирен, винилхлорид. 2-синф (юқори хавфли): бензол, формалдегид, фенол, хлор. 3-синф (ўртача хавфли): толуол, ксилол, ацетон, метанол. 4-синф (кам хавфли): аммиак, бензин, этанол. Хроматографик, спектрофотометрик ва электрокимёвий таҳлил усуллари қўлланилади.
ПДК ҳар бир модда учун индивидуал белгиланади. Мисоллар: аммиак — 20 мг/м³, бензол — 5 мг/м³ (канцероген), формалдегид — 0,5 мг/м³, фенол — 0,3 мг/м³, хлор — 1 мг/м³, сульфат кислота — 1 мг/м³. Бир вақтда бир неча моддалар мавжуд бўлганда — формула бўйича суммация ҳисоби.
Ҳарорат таъсирлари
Кимё ишлаб чиқаришларининг реакторлари, печлари, автоклавлари яқинида иситувчи микроиқлимни баҳолаш. Ускуналар юзасининг ҳарорати 200-400°C га етиши мумкин. Қизиган юзалардан иссиқлик нурланиши. Ёзда иссиқ цехларда ишлашда иссиқлик уриши хавфи. Совутиш бўлимларида ва криоген моддалар билан ишлашда совутувчи микроиқлим.
140 Вт/м² дан ортиқ иссиқлик нурланиши — 3.1 класс, 1000 Вт/м² дан ортиқ — 3.2 класс, 2000 Вт/м² дан ортиқ — 3.3 класс. 45°C дан юқори ускуналар юзаси ҳарорати иссиқлик изоляцияси ёки тўсиқни талаб қилади. Иссиқ цехларда ишлаш вақти ҳароратга қараб тартибга солинади.
Босим остида ишлаш
Босим остидаги аппаратлар билан ишлашда травмохавфлиликни баҳолаш: реакторлар, автоклавлар, ректификация устунлари, суюлтирилган газларни сақлаш идишлари. Кимё саноатида босим 100-300 атм га етиши мумкин. Заҳарли моддалар билан ускунанинг герметиклиги бузилиши — алоҳида хавфли вазият. Хавфсизлик клапанлари, манометрлар, блокировка тизимларининг ҳолатини баҳолаш.
Травмохавфлилик 3-класси заҳарли муҳитлар билан 10 атм дан ортиқ, ҳар қандай муҳитлар билан 40 атм дан ортиқ босим остидаги ускуналар билан ишлашда белгиланади. Босим остидаги идишларнинг саноат хавфсизлигини даврий экспертизаси мажбурий. Ходимлар босим остидаги идишлар билан ишлашга рухсатга эга бўлиши керак.
Кимё саноати ходимларига имтиёзлар
Ҳудудлар бўйича аттестация
Бутун Ўзбекистон бўйлаб иш жойларини аттестация қиламиз