Energetika
Energetika obyektlarida ish joylarini attestatsiya qilish: IES, GES, podstantsiyalar, elektr uzatish liniyalari.
Yo'nalish haqida
O'zbekiston energetika sohasi mamlakat iqtisodiyotining asosi bo'lib, sanoat, qishloq xo'jaligi va aholini elektr energiyasi bilan ta'minlaydi. Soha issiqlik elektr stantsiyalari (IES), gidroelektr stantsiyalar (GES), quyosh elektr stantsiyalari, elektr tarmoqlari va podstantsiyalarni o'z ichiga oladi. Energetika xodimlari o'ziga xos xavfli omillar ta'siriga duchor bo'ladi: sanoat chastotali elektromagnit maydonlar, yuqori kuchlanish, turbinalar va generatorlardan shovqin va tebranish, qozonxona tsexlarida yuqori haroratlar. O'zbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko'ra, ish joylarini attestatsiya qilish barcha energetika korxonalari uchun majburiydir: ishlab chiqaruvchi kompaniyalar, elektr tarmoq korxonalari, ta'mirlash tashkilotlari. Yuqori kuchlanishli uskunalarga xizmat ko'rsatuvchi xodimlarga elektromagnit maydonlar ta'sirini va elektr xavfsizligini baholashga alohida e'tibor beriladi. XAVFSIZ-HAYOT kompaniyasi energetika obyektlarida ish joylarini attestatsiya qilishda 30 yildan ortiq tajribaga ega. Bizning laboratoriyamiz elektromagnit maydonlarni, 110-500 kV EUL yaqinida elektr maydoni kuchlanishini o'lchash uchun maxsus uskunalar bilan jihozlangan. Biz yirik obyektlarda attestatsiya o'tkazdik: Sirdaryo IES, Navoiy IES, Chorvoq GES, Toshkent IEK va boshqalar.
Energetika obyektlari turlari
Issiqlik elektr stantsiyalari (IES)
Tabiiy gaz, ko'mir, mazutda ishlaydigan elektr stantsiyalar: Sirdaryo IES, Navoiy IES, Angren IES. Zararli omillar: turbogeneratorlardan shovqin (95-110 dB), tebranish, qozonxonalarda isituvchi mikroiqlim (40-50°C gacha), generatorlar yaqinida elektromagnit maydonlar, qozonlardan issiqlik nurlanishi. Qozon mashinistlari mehnat sharoitlari klassi — 3.2-3.3.
Gidroelektr stantsiyalar (GES)
Gidroelektr stantsiyalar: Chorvoq GES, Xo'jakent GES, Farhod GES. Zararli omillar: gidroturbinalardan shovqin (85-100 dB), tebranish, mashina zallarida yuqori namlik, elektromagnit maydonlar, balandlikda ishlash (to'g'onlar, qopqoqlar). Avariya vaziyatlarida suv bosish xavfi. Mehnat sharoitlari klassi — 3.1-3.2.
Podstantsiyalar va taqsimlovchi qurilmalar
35-500 kV transformator podstantsiyalari, taqsimlovchi qurilmalar, dispetcherlik punktlari. Asosiy omil — sanoat chastotali elektromagnit maydonlar (50 Gts). Elektr maydoni kuchlanishi 500 kV uskunalar yaqinida 25 kV/m ga yetishi mumkin. Kuch transformatorlaridan shovqin. Elektr xavfsizligini baholash — ustuvor vazifa. Mehnat sharoitlari klassi — EMMbo'yicha 3.1-3.2.
Elektr uzatish liniyalari (EUL)
0,4-500 kV kuchlanishdagi havo va kabel elektr uzatish liniyalari. Elektromontajchilar ishi elektromagnit maydonlar ta'siri, balandlikda ishlash (tayanch ustunlari 30 m gacha), noqulay ob-havo sharoitlari bilan bog'liq. 330-500 kV EUL yaqinida ishlashda elektr maydoni kuchlanishi PDU dan oshishi mumkin. Ekranlovchi to'plamlarni majburiy qo'llash. Mehnat sharoitlari klassi — 3.2-3.3.
O'lchanadigan omillar
Ish joylarini attestatsiya qilishda biz quyidagi zararli ishlab chiqarish omillarini o'lchaymiz va baholaymiz
Elektromagnit maydonlar
Yuqori kuchlanishli uskunalar yaqinidagi ish joylarida sanoat chastotasi 50 Gts elektr maydoni (E) va magnit maydoni (H) kuchlanishini o'lchash. EMM ta'siri bosh og'rig'i, charchoq, yurak ritmi buzilishlariga sabab bo'ladi. Ayniqsa yuqori darajalar — 330-500 kV OTQ da, kuch transformatorlari va generatorlar yaqinida.
Elektr maydoni kuchlanishi PDU: 5 kV/m — vaqt cheklovisiz, 5-20 kV/m — bo'lish vaqti formula bo'yicha cheklangan T = 50/E - 2, 20 kV/m dan ortiq — faqat himoya bilan qisqa muddatli bo'lishga ruxsat. Magnit maydoni PDU — 80 A/m. PDU dan oshganda — 3.1-3.2 klass.
Ishlab chiqarish shovqini
Energetika uskunalaridan shovqin darajasini o'lchash: bug' turbinalari (95-105 dB), gaz turbinalari (100-115 dB), gidroturbinalar (85-100 dB), kuch transformatorlari (70-85 dB), kompressorlar, nasoslar. IES va GES mashina zallari xodimlari 8-12 soatlik smenalar davomida uzoq muddatli shovqin ta'siriga duchor bo'ladi.
8 soatlik smena uchun shovqin PDU — 80 dBA. 85 dBA darajada — 3.1 klass, 95 dBA — 3.2 klass, 105 dBA dan yuqori — 3.3 klass. Mashina zallarida eshitish organlarini himoya qilish vositalarini majburiy qo'llash. Dispetcherlar uchun — PDU 65 dBA.
Issiqlik nurlanishi
Qizigan yuzalardan issiqlik (infraqizil) nurlanish intensivligini baholash: bug' quvurlari, qozonlar, turbinalar, issiq quvurlar. IES qozonxona tsexlarida uskunalar yuzasi harorati 200-500°C ga yetadi. Issiqlik nurlanishi organizmning qizib ketishiga, issiqlik urishi xavfiga, uzoq muddatli ta'sirda kataraktaga sabab bo'ladi.
Issiqlik nurlanishi PDU: 140 Vt/m² (tana yuzasining 50%) — ruxsat etilgan daraja. 141-1000 Vt/m² — 3.1 klass, 1001-2000 Vt/m² — 3.2 klass, 2000 Vt/m² dan ortiq — 3.3 klass. 45°C dan yuqori haroratdagi uskunalar yuzasi issiqlik izolyatsiyasi yoki to'siqqa ega bo'lishi kerak.
Energetika xodimlariga imtiyozlar
Hududlar bo'yicha attestatsiya
Butun O'zbekiston bo'ylab ish joylarini attestatsiya qilamiz