Меҳнат шароитлари бўйича иш жойларини аттестация қилиш тартиби тўғрисидаги Низом

Ушбу Низом меҳнат шароитлари, меҳнат жараёнининг оғирлиги ва тиғизлиги, асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги юзасидан иш ўринларини аттестациядан ўтказиш, унинг натижаларини расмийлаштириш ҳамда улардан фойдаланиш, шунингдек аттестациядан ўтказувчи ташкилотларга қўйиладиган талабларни белгилайди.

Ушбу Низом барча иш берувчилар — корхоналар, муассасалар, ташкилотлар (кейинги ўринларда корхоналар деб аталади) учун мажбурий ҳисобланади.

Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

иш ўрни — ходимларнинг меҳнат фаолияти жараёнида доимо ёки вақтинча бўлиш жойи;

ўхшаш иш ўринлари — қуйидаги белгиларнинг жами: бир номдаги касб ёки лавозим; бир хилдаги иш режимида бир типдаги технологик жараённи юритишда айнан бир хил касб вазифаларини бажариш; бир типдаги ишлаб чиқариш ускунаси, асбоблар, мосламалар, материаллар ва хом ашёдан фойдаланиш; бир ёки бир неча типдаги биноларда ёки очиқ ҳавода ишлаш; вентиляция, кондициялаштирилган ҳаво, иситиш ва ёритишнинг бир типдаги тизимларидан фойдаланиш, иш жойида объектларнинг (ишлаб чиқариш ускунаси, транспорт воситалари ва шу кабиларнинг) бир хил жойлашиши; бир класс ва даражадаги зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларининг бир хилдаги тўплами; якка тартибдаги ҳимоя воситалари билан бир хилда таъминланганлик билан тавсифланадиган иш ўринлари;

иш зонаси — ходимлар доимо ёки вақтинча бўладиган жойлар жойлашган пол ёки майдонча даражасидан 2 метргача баландликдаги сатҳ;

турғун бўлмаган иш ўринлари — ҳудудий ўзгариб турадиган иш зоналаридаги иш ўринлари, бунда бир ёки бир неча ходимлар хусусиятига кўра ўхшаш иш ёки операцияни бажарадиган ишлаб чиқаришнинг зарур воситалари билан жиҳозланган иш ўрнининг бир қисми иш зонаси деб ҳисобланади;

касб касаллиги — ушбу касб учун хос бўлган ҳамда ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг зарарли ва хавфли омиллари таъсири натижасида ходим чалинган касаллик;

иш қобилияти — инсоннинг талаб этиладиган вақт оралиғида топширилган сифатида ишнинг аниқ миқдорини бажариш қобилиятини тавсифлайдиган организмнинг физиологик ва психологик функциялари имкониятлари билан белгиланадиган инсоннинг ҳолати;

ишлаб чиқариш муҳити — меҳнат фаолияти жараёнида ходимга таъсир кўрсатувчи кимёвий, биологик, физик ва ижтимоий омилларнинг йиғиндиси;

меҳнат шароитлари — ходимнинг иш лаёқати ва соғлиғига таъсир кўрсатувчи ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омиллари йиғиндиси;

зарарли ишлаб чиқариш омили — таъсири ходимнинг касалликка чалинишига олиб келиши мумкин бўлган ишлаб чиқариш омили;

хавфли ишлаб чиқариш омили — таъсири ходимнинг жароҳат олишига сабаб бўлиши мумкин бўлган ишлаб чиқариш омили. Миқдорий тавсифига ва амал қилишининг давомийлигига боғлиқ равишда айрим зарарли ишлаб чиқариш омиллари хавфли бўлиши мумкин;

меҳнатнинг хавфсиз шарт-шароитлари — зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларининг ходимга таъсири истисно этиладиган ёхуд уларнинг таъсири даражаси белгиланган нормативлардан ортиқ бўлмаган меҳнат шароитлари ҳолати;

ишлаб чиқариш фаолияти — хом ашёнинг ҳар хил турларини ишлаб чиқариш ва қайта ишлашни, қуришни, ҳар хил хизматлар кўрсатишни ўз ичига оладиган хатти-ҳаракатлар йиғиндиси;

ЯТҲВ (якка тартибдаги ҳимоя воситалари) — зарарли ёки хавфли ишлаб чиқариш омилларининг ходимларга таъсирининг олдини олиш ёки камайтириш, шунингдек ифлосланишдан ҳимоя қилиш учун фойдаланиладиган техник воситалар (махсус кийим, махсус пойабзал ва якка тартибдаги ҳимоянинг бошқа воситалари);

меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги юзасидан иш ўринларини аттестациядан ўтказиш (аттестация) — иш жойларида меҳнат шароитларини, меҳнат жараёнларининг оғирлиги ва тиғизлигини ҳамда асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш, зарарли ва хавфли ишлаб чиқариш омилларини баҳолаш, шунингдек меҳнат шароитларини, меҳнат жараёнининг оғирлиги ва тиғизлигини қонун ҳужжатларида белгиланган талабларга мувофиқлаштириш мақсадида ўтказиладиган комплекс тадбирлар;

аттестация комиссияси — аттестациянинг барча босқичларида меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказишни ташкил этиш, унга раҳбарлик қилиш ва уни назорат қилиш билан боғлиқ бўлган масалаларнинг бутун комплексини амалга ошириш учун корхона раҳбарининг қарори билан ташкил этиладиган комиссия;

аттестациядан ўтказувчи ташкилот — ушбу Низомда белгиланган меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги юзасидан иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасида фаолиятни амалга ошириш учун талабларга жавоб берадиган ва фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилларини ўлчайдиган ва меҳнат шароитларининг меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига мувофиқлигини баҳолайдиган юридик шахс.

Аттестация фуқароларнинг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига жавоб берадиган соғлиғи ва меҳнатнинг хавфсиз шарт-шароитларига бўлган конституциявий ҳуқуқларини амалга ошириш мақсадида иш ўринларидаги меҳнат шароитларини баҳолаш ҳамда ноқулай, зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларини аниқлаш учун ўтказилади.

Аттестация натижаларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланилади ва:

меҳнат шароитларини меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлаштириш тадбирларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

оғир ишларда, ноқулай, зарарли ва (ёки) хавфли ишларда ва меҳнатнинг бошқа алоҳида шарт-шароитларида банд бўлган ходимларга қонун ҳужжатларида назарда тутилган имтиёзлар ва компенсацияларни белгилаш;

ходимларни иш жойларидаги меҳнат шароитлари, соғлиққа шикаст етказишнинг мавжуд хавфи, зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омиллари таъсиридан ҳимоя қилиш чора-тадбирлари ҳамда оғир ишларда, ноқулай, зарарли ва (ёки) хавфли ишларда ва бошқа алоҳида меҳнат шароитларида ишловчи ходимларга берилиши керак бўлган компенсациялардан хабардор қилиш;

иш жойларида меҳнат шароитларини назорат қилиш;

касбий хавфни баҳолаш;

ходимларни якка тартибдаги ва жамоавий ҳимоя воситалари билан таъминлаш;

меҳнат шароитларининг ҳолати тўғрисида статистика ҳисоботини тайёрлаш;

меҳнатни муҳофаза қилиш ишларини ташкил этишнинг меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш;

касб касаллигига шубҳа туғилганда касалликнинг касб билан боғлиқлиги тўғрисидаги масалани ҳал этиш, шунингдек касб касаллиги ташҳисини аниқлаш;

ходимлар меҳнатининг хавфсиз шарт-шароитларини таъминлаш билан боғлиқ масалалар ва келишмовчиликларни кўриб чиқиш;

меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқ ходимларни санитария-маиший ва тиббий таъминлаш;

ходимларнинг айрим тоифалари учун меҳнатни чеклашларни асослаш, ишлаб чиқаришлар, муассасалар, ишлар, касблар, лавозимлар ва кўрсаткичларни имтиёзли пенсия таъминоти ҳуқуқини берувчиларга тегишли деб топиш;

шу жумладан меҳнатни муҳофаза қилиш фонди маблағлари ҳисобига корхонада меҳнат шароитлари ва муҳофазасини яхшилаш тадбирларини режалаштириш ва молиялаштириш;

хизматчилар ва ишчи касблари лавозимлари номларини Хизматчилар ва ишчи касблари асосий лавозимлари классификаторида ҳамда хизматчилар лавозимлари ва ишчи касбларининг тармоқ тариф-малака маълумотномаларида кўрсатилган номларга мувофиқлаштириш;

корхонада меҳнат шароитлари ва муҳофазасининг ҳолати тўғрисидаги ахборотларни тўплаш ва қайта ишлаш учун асос ҳисобланади.

Қуйидаги:

ходимларга қонун ҳужжатларида назарда тутилган имтиёзлар ва компенсациялар белгиланадиган ноқулай, зарарли ва (ёки) хавфли ҳамда бошқа алоҳида меҳнат шароитларига эга бўлган;

уларда ногиронлиги бўлган шахслар банд бўлган;

имтиёзли шартларда пенсия олиш ҳуқуқини берадиган ишлаб чиқаришлар, муассасалар, ишлар, касблар, лавозимлар ва кўрсаткичлар рўйхатларида кўрсатилган;

хавфли ишлаб чиқариш объектларидаги барча иш ўринлари ва касблар аттестациядан ўтказилиши керак.

Ушбу бандда кўрсатилмаган иш ўринларини аттестациядан ўтказиш корхона раҳбарининг хоҳиши бўйича ўтказилади.

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодекси ва қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари, ушбу Низом, Хизматчи лавозимлари ва ишчи касблари асосий таснифлагичи, шунингдек санитария нормалари, қоидалари ва гигиена меъёрлари, қурилиш нормалари ва қоидалари, меҳнатни муҳофаза қилиш стандартлари тизими, меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар, бошқа қонун ҳужжатлари аттестациядан ўтказишнинг ҳуқуқий асоси ҳисобланади.

Аттестацияни ўтказиш даврийлигини корхонанинг ўзи белгилайди, лекин ҳар 5 йилда камида бир марта ўтказилиши керак.

Аттестацияни ўз вақтида ўтказиш масъулияти корхона раҳбари зиммасига юклатилади.

Аттестация материаллари қатъий ҳисобот материаллари ҳисобланади ва 50 йил давомида сақланиши керак.

Қайта ташкил этилганда аттестация материаллари тўлиқ ҳажмда қайта ташкил этилаётган корхонанинг ҳуқуқий вориси — корхонага топширилиши лозим, тугатилган тақдирда — белгиланган тартибда давлат архивига топширилади.

Аттестация иш берувчи томонидан иш берувчи аттестациядан ўтказиш бўйича ишларни бажариш учун фуқаролик-ҳуқуқий характердаги шартнома асосида жалб қилинадиган аттестация ўтказувчи ташкилот билан биргаликда ўтказилади.

Аттестация ўтказувчи ташкилот меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасида фаолият юритиш учун қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:

Ўзбекистон Республикасининг «Меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисида»ги Қонунига, ушбу Низом ва бошқа қонун ҳужжатлари талабларига риоя қилиши;

штатида меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича мутахассиснинг малака сертификатига эга бўлган ва фақат ушбу аттестация ўтказувчи ташкилот штатида фаолият юритаётган камида учта ходими бўлиши;

мулк ҳуқуқи, хўжалик юритиш, оператив бошқариш ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилларини ўлчаш учун мўлжалланган, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда аккредитация қилинган лабораторияси (бундан буён матнда — аккредитациялаган синов лабораторияси) бўлиши;

меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар маълумотлар базасига, шунингдек аттестация ўтказиш учун зарур бўлган маълумотнома ҳужжатларига эга бўлиши;

аттестация ўтказилганда олинган ахборотнинг махфийлигини таъминлаши;

аттестация ўтказиш бўйича шартнома мажбуриятларини ўз вақтида ва сифатли бажариши;

аттестация ўтказишда мустақилликни таъминлаши;

аттестация тўғрисида ишончли ҳисобот тақдим этиши керак.

Аттестация ўтказувчи ташкилот раҳбари фақат меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш бўйича мутахассиснинг малака сертификатига эга шахс бўлиши мумкин.

Аттестация ўтказувчи ташкилот иш ўринларида ушбу аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан аттестация ўтказиладиган корхонага нисбатан мустақил шахс бўлиши керак.

Корхона аттестация ўтказиш бўйича ишларни бажариш учун бир нечта аттестация ўтказувчи ташкилотларни жалб қилишга ҳақли. Бунда аттестация ўтказувчи ташкилотлар ўртасида аттестация бўйича иш аттестация ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари сони бўйича ҳам, ушбу иш ўринларида бажариладиган ишлар турлари бўйича ҳам тақсимланиши мумкин.

Аттестация ўтказишда корхона аттестация ўтказувчи ташкилотдан қуйидагиларни талаб қилишга ҳақли:

аттестация ўтказувчи ташкилот ушбу Низомда белгиланган меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасидаги фаолиятни амалга ошириш учун талабларга тўлиқ жавоб беришини ҳужжат билан тасдиқлаш;

ўлчовлар ва баҳолашларни норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ ўтказиш.

Аттестация ўтказишда корхона:

аттестация ўтказувчи ташкилотга аттестацияни ўз вақтида ва тўлиқ ўтказишда кўмаклашиши, зарур ахборот ва ҳужжатларни тақдим этиши, аттестация ўтказувчи ташкилотнинг сўровига кўра аттестация мақсадларига тааллуқли масалалар бўйича оғзаки ва ёзма шаклда тушунтиришлар бериши;

аттестация ўтказишда таҳлил қилиниши ва баҳоланиши керак бўлган масалалар доирасини торайтиришга, шунингдек аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан сўралаётган, аттестация мақсадларига тааллуқли масалалар бўйича ахборот ва ҳужжатларни яшириш (уларга киришни чеклаш)га қаратилган қасддан содир этиладиган ҳаракатларни амалга оширмаслиги;

аттестация комиссияси таркибига кирувчи аттестация ўтказувчи ташкилот вакиллари имзоламаган, ушбу Низомнинг 62-бандида кўрсатилган ҳужжатларни ўз ичига олган аттестация тўғрисидаги ҳисоботни тасдиқламаслиги керак.

Аттестация ўтказишда аттестация ўтказувчи ташкилот:

норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шу жумладан ушбу Низом асосида ўлчов ва баҳолашлар ўтказиш усулларини, шунингдек ўлчов ва баҳолаш ўтказаётган мутахассисларнинг миқдорий ва персонал таркибини белгилайди;

иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхонада меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларини таъминлаш бўйича ишларни ташкил этиш билан боғлиқ ҳужжатларни тўлиқ ҳажмда ўрганади;

аттестация давомида юзага келган масалалар бўйича корхонадан тушунтиришларни сўрайди ва олади;

иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхона зарур ҳужжатларни тақдим этмаган тақдирда ёки корхона норматив ҳужжатларда талаб қилинган ўлчов ва баҳолашлар ўтказиш шартларини таъминлашдан бош тортганда аттестация ўтказишдан воз кечади.

Аттестация ўтказишда аттестация ўтказувчи ташкилот корхонанинг талабига кўра аттестация натижалари бўйича аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан чиқарилган хулосаларнинг асосларини тақдим этиши шарт.

Аттестацияни ташкил этиш ва ўтказиш учун иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхона раҳбарининг ёзма қарори билан доимий фаолият юритувчи аттестация комиссияси (бундан буён матнда — аттестация комиссияси) тузилади, шунингдек аттестация ўтказиш бўйича ишлар жадвали белгиланади.

Зарурат туғилганда корхонанинг таркибий бўлинмалари бўйича аттестация комиссияларини тузишга йўл қўйилади.

Аттестация комиссияси таркибига мажбурий тартибда бош муҳандис (мавжуд бўлган тақдирда), меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати раҳбарлари ва ходимлари, касаба уюшмаси қўмитаси ёки корхона ходимларининг бошқа вакиллик органи вакиллари, аттестация ўтказувчи ташкилот вакиллари киритилади.

Қонун ҳужжатларига мувофиқ кичик тадбиркорлик субъектларига киритилган корхоналарда аттестация ўтказилганда аттестация комиссияси таркибига мажбурий тартибда раҳбар, аттестация ўтказувчи ташкилот вакиллари, шунингдек мавжуд бўлган тақдирда меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати раҳбарлари ва ходимлари, касаба уюшмаси қўмитаси ёки корхона ходимларининг бошқа вакиллик органи вакиллари киритилади.

Аттестация комиссиясига иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхона раҳбари ёки корхона раҳбарининг тегишли ёзма қарори билан ваколат берилган шахс раҳбарлик қилади.

Аттестация комиссиясининг таркиби, шунингдек аттестация ўтказиш бўйича ишлар жадвали корхона раҳбарининг ёзма қарори билан тасдиқланади.

Аттестация комиссияси (корхонанинг таркибий бўлинмалари бўйича аттестация комиссияси):

аттестацияни унинг барча босқичларида ўтказишни ташкил этади, унга раҳбарлик қилади ва назорат қилади;

аттестация ўтказиш учун зарур бўлган норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатлар, ташкилий-фармойиш ва услубий ҳужжатлар тўпламини шакллантиради ва уларни ўрганишни ташкил этади;

хизматчилар лавозимлари ва ишчилар касблари номларини Хизматчи лавозимлари ва ишчи касблари асосий таснифлагичида кўрсатилган номларга мувофиқлаштириш бўйича таклифлар шакллантиради;

иш ўрнига меҳнат шароитлари карталари билан танишади ва уларни имзолайди;

ходимни ЯҲВ билан таъминлаш бўйича корхонанинг мажбуриятлари, тегишли меҳнат ва дам олиш режимини белгилаш, шунингдек зарарли ва (ёки) хавфли меҳнат шароитларида ишлаганлик учун қонун ҳужжатларида белгиланган бошқа кафолатлар ва преференциялар қисмида меҳнат шартномасига ўзгартириш ва (ёки) қўшимчалар киритиш тўғрисида (зарурат туғилганда) таклифлар киритади;

аттестация натижалари бўйича меҳнат шароитларини меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлаштириш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқади.

Корхонанинг меҳнатни муҳофаза қилиш хизмати ушбу Низомга 1-илова шаклига мувофиқ аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхати лойиҳасини тайёрлайди.

Аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхатини тузишда:

аналог иш ўринлари алоҳида ажратилади;

технологик жараён тавсифлари, ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг таркиби, қўлланилаётган хом ашё ва материаллар, зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омиллари кўрсаткичларининг олдин ўтказилган ўлчовлари натижалари, норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатлар талаблари, шунингдек ушбу ўлчовларни ўтказиш жойларидан келиб чиққан ҳолда ўлчаш ва баҳолаш зарур бўлган ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омиллари, жароҳатлаш хавфлилиги ва ходимнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги кўрсатилади.

Аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхати корхонанинг таркибий бўлинмалари кесимида тузилиши керак.

Аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхати корхона раҳбари томонидан тасдиқланади.

Ҳар бир иш ўрни бўйича қуйидагилар кўрсатилади:

аттестация комиссияси томонидан берилган ноёб тартиб рақами (6 белгидан кўп эмас: 000 001 дан 999 999 гача). Аналог иш ўринлари «а» ҳарфи билан белгиланади (берилган рақам охирига «а» ҳарфи қўшилади);

Хизматчи лавозимлари ва ишчи касблари асосий таснифлагичига мувофиқ хизматчи лавозими ёки ишчи касби номи ва тегишли код;

ушбу иш ўрнида ишлаётган ходимлар сони, шу жумладан аёллар сони;

тегишли ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омили таъсирининг давомийлиги (% ёки соатларда), ёки иш ўрнида ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг ушбу омили мавжуд бўлмаган ҳолда «–» белгиси қўйилади.

Бунда, зарарли моддалар (кимёвий омиллар) ва (ёки) асосан фиброген таъсирга эга аэрозоллар мавжуд бўлганда ва уларни ўлчаш зарурати туғилганда тегишли равишда «П1а» ва (ёки) «П1б» белгиси қўйилади, қўшимча ахборот эса ушбу Низомга 1а ва 1б-иловалар шаклларига мувофиқ алоҳида варақларда келтирилади.

Меҳнат шароитларининг меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун асосий механизм ва ахборот манбаи ушбу Низомга 2-илова шаклига мувофиқ тўлдириладиган иш ўрнига меҳнат шароитлари картаси (бундан буён матнда — Меҳнат шароитлари картаси) ҳисобланади.

Меҳнат шароитлари картаси иш ўрнидаги амалдаги меҳнат шароитлари, белгиланган кафолатлар ва преференциялар тўғрисидаги маълумотларни, шунингдек ушбу иш ўрни ёки аналог иш ўринлари гуруҳида меҳнат шароитларини яхшилаш ва соғломлаштириш бўйича тавсияларни ўз ичига олган ҳужжат ҳисобланади.

Меҳнат шароитлари картаси аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхатига киритилган ҳар бир иш ўрни бўйича тўлдирилади. Битта номдаги барча аналог иш ўринлари учун аналог жойлар рўйхатидан биринчи иш ўрнига битта карта тузилади.

Меҳнат шароитларининг меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига мувофиқлигини баҳолаш қуйидагиларни ўз ичига олади:

меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш;

иш ўринларининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш;

ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлигини баҳолаш;

иш ўринларидаги меҳнат шароитларини комплекс баҳолаш.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш аттестация ўтказувчи ташкилот мутахассислари томонидан ўтказилади.

Аттестациядан ўтказишда ушбу иш ўрнида қўлланиладиган технологик жараён ва асбоб-ускуналар учун хос бўлган, иш ўрнида мавжуд бўлган ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг барча омиллари баҳоланиши керак.

Баҳоланиши керак бўлган ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омиллари рўйхати меҳнатни муҳофаза қилиш талаблари, технологик жараён ва ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг тавсифлари, қўлланилаётган хом ашё ва материаллар, зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омиллари кўрсаткичларининг олдин ўтказилган ўлчовлари натижалари, шунингдек ходимларнинг таклифларидан келиб чиққан ҳолда шакллантирилади.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш штатдаги ишлаб чиқариш (технологик) жараёнлари ва (ёки) корхонанинг штатдаги фаолиятини амалга ошириш давомида ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омиллари даражаларини асбоблар ёрдамида ўлчаш ва баҳолаш йўли билан ўтказилади.

Баҳолаш ўтказишда норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатларда назарда тутилган ўлчаш усуллари, шунингдек белгиланган тартибда қиёсланган ўлчаш воситалари қўлланилиши керак.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш ишлаб чиқариш муҳити омилларининг зарарлилиги ва хавфлилиги, меҳнат жараёнининг оғирлиги ва тиғизлиги кўрсаткичлари бўйича Меҳнат шароитларининг гигиеник таснифи билан белгиланадиган мезонларга мувофиқ ўтказилади.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини ўлчаш ва баҳолаш натижалари Меҳнат шароитлари картасининг I бўлими «Меҳнат шароитлари синфи» устунининг тегишли сатрига (ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омиллари кичик синфига) киритилади. Хусусан:

а) ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилларининг ҳар бир кичик синфига берилган меҳнат шароитлари синфлари асосида ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилига баҳо берилади: энг юқори синф ва зарарлилик даражаси бўйича; агар 3 ва ундан ортиқ омил 3.1 синфига тегишли бўлса, у ҳолда меҳнат шароитларининг умумий баҳоси 3.2 синфига мос келади; 3.2, 3.3, 3.4 синфларидан икки ва ундан ортиқ омил мавжуд бўлганда меҳнат шароитлари мос равишда бир даража юқори баҳоланади;

б) ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг ҳар бир омилига берилган меҳнат шароитлари синфлари асосида меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигига умумий баҳо берилади: энг юқори синф ва зарарлилик даражаси бўйича; агар 3 ва ундан ортиқ омил 3.1 синфига тегишли бўлса, у ҳолда меҳнат шароитларининг умумий баҳоси 3.2 синфига мос келади; 3.2, 3.3, 3.4 синфларидан икки ва ундан ортиқ омил мавжуд бўлганда меҳнат шароитлари мос равишда бир даража юқори баҳоланади;

в) зарарли ишлаб чиқариш омиллари билан алоқа вақтини қисқартирганда (вақт билан ҳимоя қилиш) меҳнат шароитлари камроқ зарарли деб баҳоланиши мумкин, лекин 3.1 синфидан паст эмас;

г) аттестациядан ўтказилаётган иш ўрнида мавжуд бўлмаган ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилларини (кичик синфларни) Меҳнат шароитлари картасида акс эттирмасликка йўл қўйилади. Бунда ушбу Низом билан белгиланган ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилларининг (кичик синфларининг) тартиб рақамлари сақланиши керак.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш доирасида аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан ўтказиладиган ўлчовлар ўлчовлар баённомаси билан расмийлаштирилиши керак. Ўлчовлар баённомалари ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг ҳар бир омили бўйича расмийлаштирилади ва баҳоланиши керак бўлган меҳнат шароитлари картасининг ажралмас қисми ҳисобланади.

а) баённома қуйидаги ахборотни ўз ичига олиши керак: корхонанинг тўлиқ ёки қисқартирилган номи; корхона ёки унинг тегишли таркибий бўлинмаси жойлашган ернинг амалдаги манзили; баённоманинг идентификация рақами; иш ўрнининг номи, шунингдек ходимнинг касби; ўлчов ва баҳолашлар ўтказилган сана; корхонанинг таркибий бўлинмасининг номи; аттестация ўтказувчи ташкилотнинг номи; синов лабораториясининг техник компетентлилигини маъқуллаш тўғрисидаги гувоҳноманинг санаси ва тартиб рақами; ўлчанаётган омилнинг номи; қўлланилаётган ўлчаш воситалари тўғрисидаги маълумотлар; норматив ҳужжатларни кўрсатган ҳолда ўлчов ва баҳолашларни ўтказиш усуллари; РЙК, РЙД ни тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг реквизитлари; иш ўрнининг номини кўрсатган ҳолда ўлчовлар ўтказиш жойи; ўлчанаётган омил даражасининг норматив ва амалдаги қиймати; ушбу омил бўйича меҳнат шароитлари синфи; омилнинг амалдаги даражаси бўйича хулоса;

б) битта конкрет омил бўйича ўлчовлар натижаларини иш ўринлари гуруҳи учун битта йиғма баённомада расмийлаштиришга йўл қўйилади;

в) ўлчов ва баҳолашлар баённомасини уларни ўтказган аттестация ўтказувчи ташкилот мутахассислари, шунингдек аттестация ўтказувчи ташкилотнинг масъул мансабдор шахси имзолайди.

Иш ўринларининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш аттестация ўтказувчи ташкилот мутахассислари томонидан корхона ходимлари билан биргаликда ўтказилади.

Иш ўринларининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш объектлари қуйидагилар ҳисобланади:

ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари;

технологик жараёнларни амалга оширишда фойдаланиладиган мослама ва асбоблар;

ходимларни меҳнатни муҳофаза қилиш масалалари бўйича тайёрлашнинг белгиланган талабларга мувофиқлиги.

Иш ўринларининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш ушбу Низомнинг 32-бандида кўрсатилган объектларнинг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлиги юзасидан ўтказилади, уларга риоя қилмаслик ходимларнинг жароҳатланишига олиб келиши мумкин, шу жумладан:

механик таъсирлардан ҳимоя қилиш бўйича талаблар;

электр токи таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича талаблар;

юқори ёки паст ҳароратлар таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича талаблар;

кимёвий моддаларнинг токсик таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича талаблар.

Ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолашда қуйидагиларнинг мавжудлиги ва норматив талабларга мувофиқлиги текширилади:

эксплуатация ҳужжатлари тўплами;

ходимларни ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг ҳаракатланувчи қисмлари таъсиридан, шунингдек учиб кетаётган буюмлардан ҳимоя қилиш воситалари;

ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари элементларининг тўсиқлари, уларнинг шикастланиши хавф туғилиши билан боғлиқ, шу жумладан фиксаторлар, блокировкалар, герметиклаштирувчи ва бошқа элементларнинг мавжудлиги;

сигнал бўёғи ва хавфсизлик белгилари;

ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг нормал ишлаши бузилгани тўғрисидаги сигнализаторлар, авария вақтида тўхтатиш воситалари, шу жумладан энергия билан таъминлаш тўлиқ ёки қисман тўхтаганда ва кейинчалик тикланганда, шунингдек энергия билан таъминлашни бошқариш занжири шикастланганда хавфли вазиятлар юзага келишини истисно қилиш имконини берувчи қурилмаларнинг мавжудлиги;

электр асбоб-ускуналари, электр симларининг турли таъсирлардан ҳимояланганлиги.

Ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш ишларни бажаришда хавфсизлик талабларини ўз ичига олган техник ҳужжатларни таҳлил қилиш, штатдаги иш давомида ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарини унинг ҳолатининг меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқлиги юзасидан ташқи кўздан кечириш йўли билан ўтказилади.

Асбоблар ва мосламаларнинг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш ташқи кўздан кечириш ва уларнинг ҳолатининг меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқлигини текшириш йўли билан ўтказилади.

Ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари, шунингдек асбоблар ва мосламаларнинг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолашда хавфсизлик талабларига мувофиқлик сертификатлари (декларациялари) нинг мавжудлиги ҳам текширилиши мумкин.

Жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш натижалари бўйича меҳнат шароитлари қуйидагича таснифланади:

жароҳатлаш хавфлилигининг 1-синфи — мақбул (иш ўрнида меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига номувофиқлик аниқланмаган; ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари, бинолар ва иншоотларни таъмирлаш билан боғлиқ ишлар, хавфи юқори бўлган ишлар ва меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича махсус ўқитишни талаб қиладиган бошқа ишлар бажарилмайди ёки ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари ва асбоблар мавжуд эмас);

жароҳатлаш хавфлилигининг 2-синфи — рухсат этиладиган (иш ўрнида меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига номувофиқлик аниқланмаган; ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари, бинолар ва иншоотларни таъмирлаш билан боғлиқ ишлар, хавфи юқори бўлган ишлар ва меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича махсус ўқитишни талаб қиладиган бошқа ишлар бажарилади; хизмат муддати ўтган (ресурси ишлатилган) ишлаб чиқариш асбоб-ускуналари эксплуатация қилинади, бироқ бу ушбу асбоб-ускунага махсус хавфсизлик талаблари билан тақиқланмаган; ҳимоя воситаларининг ҳимоя функцияларини пасайтирмайдиган шикастланишлари ва (ёки) носозликлари аниқланган);

жароҳатлаш хавфлилигининг 3-синфи — хавфли (иш ўрнида меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига бир ёки ундан ортиқ номувофиқлик аниқланган).

Иш ўрнининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш натижалари Меҳнат шароитлари картасининг тегишли бўлимига (II бўлим) киритилади.

Ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлигини баҳолаш аттестация ўтказувчи ташкилот мутахассислари томонидан ўтказилади.

Ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлигини баҳолаш меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш ва иш ўрнининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолаш натижалари мавжуд бўлганда ўтказилади.

Ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлигини баҳолаш қуйидаги тартиб-таомилларни кетма-кет амалга ошириш йўли билан амалга оширилади:

амалда берилган ЯҲВ номенклатурасини ходимларга ЯҲВни бепул бериш тегишли намунавий нормалари билан таққослаш;

ходимларга берилган ЯҲВнинг мувофиқлик сертификатлари (декларациялари) мавжудлигини текшириш;

ходимларни ЯҲВ билан таъминлашнинг белгиланган тартибини текшириш;

берилган ЯҲВнинг иш ўрнидаги меҳнат шароитларининг амалдаги ҳолатига мувофиқлигини баҳолаш.

Ҳодимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлигини баҳолашда қўшимча равишда ходимларга берилган ЯҲВнинг самарадорлигини баҳолаш ўтказилиши мумкин.

Иш ўрни ушбу Низом талабларига риоя қилинган шартда ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги талабларига мувофиқ деб ҳисобланади. Бир ва ундан ортиқ номувофиқлик мавжуд бўлганда иш ўрни ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги талабларига мувофиқ эмас деб ҳисобланади.

Иш ўрнида ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги натижалари Меҳнат шароитлари картасининг тегишли бўлимига (III бўлим) киритилади, бундан ЯҲВ бериш ходимларга ЯҲВни бепул бериш намунавий нормалари билан назарда тутилмаган ва меҳнат шароитларининг амалдаги ҳолати бўйича талаб қилинмайдиган ҳоллар мустасно.

Аттестация ўтказувчи ташкилот қонун ҳужжатлари талаблари асосида, шунингдек иш ўринлари аттестациядан ўтказилаётган ходимларни сўров қилиш асосида ноқулай, зарарли ва (ёки) хавфли меҳнат шароитларида ишлаганлик учун қонун ҳужжатлари билан белгиланган ва аттестациядан ўтказилаётган иш ўрнига мос келадиган кафолатлар ва преференциялар тўғрисида ахборот тайёрлайди.

Бунда ноқулай меҳнат шароитларида ва ишнинг алоҳида характерида ишлаганлик учун ҳар йилги қўшимча таътилнинг давомийлиги ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ белгиланади. Ходимларнинг айрим тоифалари учун қўшимча таътил 33 кунгача белгиланиши мумкин.

Имтиёзли пенсия таъминотига бўлган ҳуқуқни баҳолаш ушбу Низомга 3а-иловага мувофиқ белгиланади.

Тайёрланган ахборот Меҳнат шароитлари картасининг тегишли бўлимига (IV бўлим) киритилади.

Иш ўрнидаги меҳнат шароитлари ҳолатини комплекс баҳолаш қуйидаги баҳолашлар натижаларини ўз ичига олади:

меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш натижалари бўйича белгиланган меҳнат шароитлари синфи;

жароҳатлаш хавфлилиги бўйича меҳнат шароитлари синфи;

ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги.

Иш ўрнидаги меҳнат шароитлари ҳолатини комплекс баҳолаш аттестация комиссиясининг хулосаси шаклида расмийлаштирилади, у Меҳнат шароитлари картасининг тегишли бўлимида (V бўлим) акс эттирилади.

Иш ўрнидаги меҳнат шароитлари гигиена меъёрларига мувофиқ бўлганда, иш ўрнининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолашда меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига номувофиқлик аниқланмаганда ва иш ўрни ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги талабларига мувофиқ бўлганда, иш ўрни меҳнат шароитларини комплекс баҳолаш билан «меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқ келади» деб аттестациядан ўтган ҳисобланади.

Иш ўрнидаги меҳнат шароитлари гигиена меъёрларига мувофиқ бўлмаганда ва (ёки) иш ўрнининг жароҳатлаш хавфлилигини баҳолашда иш ўрнининг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига номувофиқлиги аниқланганда, ва (ёки) ходимларнинг ЯҲВ билан таъминланганлиги талабларига мувофиқ бўлмаганда, иш ўрни меҳнат шароитларини комплекс баҳолаш билан «меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқ келмайди» деб аттестациядан ўтган ҳисобланади.

Иш ўрнидаги меҳнат шароитлари хавфли меҳнат шароитларига киритилганда, иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхона томонидан дарҳол ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёнининг хавфли омиллари таъсири даражасини пасайтиришга ёки уларнинг таъсир этиш вақтини қисқартиришга қаратилган чоралар мажмуаси ишлаб чиқилади ва амалга оширилади.

Аттестация комиссияси ўтказилган аттестация натижалари бўйича қуйидагиларни тузади:

а) ушбу Низомга 4-илова шаклига мувофиқ меҳнат шароитлари бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш натижаларининг йиғма ведомости. Меҳнат шароитлари бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш натижаларининг йиғма ведомости корхонанинг таркибий бўлинмалари кесимида тузилади;

б) ушбу Низомга 5-илова шаклига мувофиқ меҳнат шароитлари бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш натижалари бўйича белгиланган меҳнат шароитлари синфлари ва шу муносабат билан ходимларга белгиланиши керак бўлган кафолатлар ва преференцияларнинг йиғма жадвали. Меҳнат шароитлари синфларининг йиғма жадвали корхонанинг таркибий бўлинмалари кесимида тузилади.

Агар иш ўрнида ишлаб чиқариш муҳити ва меҳнат жараёни омилини ўлчаш ўтказилмаган бўлса, у ҳолда ушбу омилга мос келувчи устун ва ўлчов ҳамда баҳолашлар ўтказилган иш ўрни рақамига мос келувчи сатр бўш қолдирилади (бунда ушбу иш ўрнидаги ушбу омил бўйича меҳнат шароитлари мақбулга мос келади деб тушунилади).

Аттестация натижалари бўйича аттестация комиссияси ушбу Низомга 6-илова шаклига мувофиқ Меҳнат шароитларини меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлаштириш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқади.

Меҳнат шароитларини меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлаштириш бўйича чора-тадбирлар режаси корхонанинг таркибий бўлинмалари кесимида ишлаб чиқилади.

Меҳнат шароитларини меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича нормалар, қоидалар ва йўриқномалар талабларига мувофиқлаштириш бўйича чора-тадбирлар режаси корхона раҳбари томонидан касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органи билан келишилган ҳолда тасдиқланади.

Меҳнат шароитларининг гигиена меъёрларига мувофиқлигини баҳолаш доирасида чора-тадбирлар режасида иш ўринларида мавжуд омиллар томонидан тегишли нормалардан ошиб кетишнинг ҳар бир ҳолати бўйича уларни пасайтириш чоралари белгиланиши керак.

Иш ўринларида аттестация ўтказилаётган корхонанинг аттестация материаллари меҳнат органларида давлат экспертизасидан ўтказилиши керак.

Аттестация материаллари меҳнат органларига аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан киритилади.

Давлат экспертизаси белгиланган тартибда тегишли ариза киритилган санадан бошлаб йигирма беш календарь кундан ошмайдиган муддатда пуллик асосда амалга оширилади.

Кўриб чиқиш якунлари бўйича меҳнат органи ижобий хулоса беради ёки киритилган аттестация материалларини конкрет норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ҳаволалар билан рад этиш сабабларини кўрсатган ҳолда қайтаради.

Аттестация ўтказувчи ташкилот рад этиш сабабларини бартараф этишга ва ёзма хабарнома олинган кундан бошлаб ўн иш кунидан олдин бўлмаган ҳолда аттестация материалларини қайта кўриб чиқиш учун тақдим этишга ҳақли.

Давлат экспертизасини ўтказиш ва хулоса бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги томонидан белгиланади.

Давлат экспертизаси ва хулоса бериш Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлигининг Давлат меҳнат инспекцияси томонидан амалга оширилади.

Агар аттестация ходимларининг умумий сони 100 кишидан кам бўлган корхоналарда ўтказилган бўлса, у ҳолда давлат экспертизасини амалга ошириш ва хулоса беришни Қорақалпоғистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳри бандлик ва камбағалликни қисқартириш бошқармалари томонидан амалга оширишга йўл қўйилади.

Хулоса ушбу Низомга 7-илова шаклига мувофиқ тегишли ҳимоя даражасига эга бўлган ва марказлаштирилган тартибда Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳузуридаги Камбағаллик ва меҳнат бозорини тадқиқ қилиш институти томонидан тайёрланадиган махсус бланкада расмийлаштирилади.

Хулоса бланки қатъий ҳисобот ҳужжати ҳисобланади, ҳисобга олиш серияси, рақами ва ҳимояланганлик даражасига эга. Бланклар буюртма бўйича «Давлат белгиси» Давлат ишлаб чиқариш бирлашмасида босмахона усулида тайёрланади.

Меҳнат органларининг ижобий хулосаси олинганда аттестация комиссиясининг раиси аттестация комиссиясининг якуний мажлисини ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Корхонанинг алоҳида таркибий бўлинмаларида аттестация натижаларини расмийлаштириш учун аттестация комиссиясининг оралиқ-якуний мажлисларини ўтказишга йўл қўйилади.

Аттестация комиссиясининг якуний (оралиқ-якуний) мажлиси ушбу Низомга 8-илова шаклига мувофиқ аттестация комиссияси мажлиси баённомаси шаклида расмийлаштирилади.

Аттестация комиссиясининг якуний (оралиқ-якуний) мажлиси баённомаси корхона раҳбари томонидан тасдиқланиши керак.

Аналог иш ўринларидаги зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларини баҳолаш аналог иш ўринларининг умумий сонидан 20 фоизини, лекин камида иккитасини аттестациядан ўтказишда олинган маълумотлар асосида амалга оширилади.

Камида битта иш ўрни аналоглик белгиларига жавоб бермаслиги аниқланганда ушбу иш ўринларининг 100 фоизи баҳоланади. Ушбу баҳолашдан кейин ўлчов ва баҳолашлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда иш ўринларининг янги рўйхати белгиланади. Аналог иш ўринларига битта Меҳнат шароитлари картаси тўлдирилади.

Аналог иш ўринларининг 20 фоизидан битта иш ўрни учун белгиланган меҳнат шароитлари ва уларни яхшилаш бўйича чора-тадбирлар барча аналог иш ўринлари учун ягонадир.

Ногиронлиги бўлган шахслар банд бўлган иш ўринларини аттестациядан ўтказиш ушбу Низомда назарда тутилган тартибда ўтказилади. Бунда аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари Рўйхатига қўшимча равишда аттестациядан ўтказилиши керак бўлган ногиронлиги бўлган шахсларнинг иш ўринлари рўйхати тузилади.

Ногиронлиги бўлган шахсларнинг иш ўринларини аттестациядан ўтказиш доирасида:

ногиронлиги бўлган шахслар ишлаши учун махсус мосламаларнинг мавжудлиги, ишлаб чиқариш биноларининг ногирон аравачасидан фойдаланувчи шахслар, кўриш қобилияти заифлашган ва эшитиш бузилган шахслар учун тегишли қурилмалар билан жиҳозланганлиги, шунингдек иш жиҳозининг антропометрик талабларга мувофиқлиги баҳоланади;

аттестация комиссияси ногиронлиги бўлган ҳар бир шахс бўйича ногиронлик гуруҳлари ва сабаблари бўйича белгиланган тартибда (врачлик-меҳнат эксперт комиссияси томонидан) берилган ҳужжатлар ва маълумотномаларни тайёрлаши шарт.

Ногиронлиги бўлган шахслар меҳнатидан фойдаланаётган корхоналар ўтказилган аттестация натижалари бўйича Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги томонидан белгиланадиган тартибда санитария-техник ҳолатни паспортлаштиришни ўтказиши шарт.

Ностационар иш ўринларини аттестациядан ўтказиш зарарли ва (ёки) хавфли ишлаб чиқариш омилларининг барқарор тўплами ва қийматига эга бўлган типик технологик операцияларни олдиндан белгилаш ва кейинчалик ушбу операцияларни баҳолаш йўли билан ўтказилади.

Ҳар бир операцияни бажариш вақти эксперт йўли билан, ходимлар ва уларнинг бевосита раҳбарларини сўров қилиш йўли билан белгиланади.

Иш ўрнида конкрет касб (лавозим)нинг малака тавсифида мавжуд бўлмаган, лекин корхона раҳбарининг ёзма қарори ёки меҳнат шартномаси билан ушбу касб (лавозим) ходимининг лавозим мажбуриятларига киритилган ишлар бажарилганда ходим томонидан ушбу иш ўрнида бажариладиган ишларнинг барча турлари баҳоланиши керак.

Аттестация натижалари аттестация ўтказувчи ташкилот томонидан аттестация тўғрисида ҳисобот шаклида расмийлаштирилади, унга қуйидагилар илова қилинади:

аттестация комиссиясини тузиш ва аттестация ўтказиш бўйича ишлар жадвалини тасдиқлаш тўғрисидаги буйруқ;

аттестациядан ўтказилиши керак бўлган иш ўринлари рўйхати;

аттестациядан ўтган корхона ходимларининг, шу жумладан аёллар ва ногиронлиги бўлган шахсларнинг умумий сони тўғрисидаги маълумотнома;

ўлчов баённомалари билан меҳнат шароитлари карталари;

меҳнат шароитлари бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш натижаларининг йиғма ведомости;

аттестация натижалари бўйича белгиланган меҳнат шароитлари синфлари ва шу муносабат билан ходимларга белгиланиши керак бўлган кафолатлар ва преференцияларнинг йиғма жадвали;

меҳнат шароитларини яхшилаш ва соғломлаштириш бўйича чора-тадбирлар режаси;

меҳнат органларининг ижобий хулосаси;

аттестация комиссиясининг якуний (оралиқ-якуний) мажлис(лар)и баённома(лар)и;

аттестация ўтказувчи ташкилот тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан синов лабораториясининг техник компетентлилигини маъқуллаш тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхалари.

Аттестация комиссияси аттестация тўғрисидаги ҳисобот келиб тушган санадан бошлаб ўн календарь кун ичида:

аттестация тўғрисидаги ҳисоботни кўриб чиқади ва уни корхона раҳбарига тасдиқлаш учун киритади;

иш ўринларида аттестация ўтказилган ходимларни имзо қўйдириб уларнинг иш ўринларини аттестациядан ўтказиш натижалари билан таништиради;

жамоа шартномаси ва жамоа битимига тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар тайёрлайди.

Аттестация тўғрисидаги ҳисобот келиб тушган санадан бошлаб ўн иш куни ичида корхона раҳбари аттестацияни якунлаш ва аттестация тўғрисидаги ҳисоботни тасдиқлаш тўғрисида ёзма қарор қабул қилади.

Аттестация материаллари иш ўринларида аттестация ўтказилган корхонада ушбу Низомнинг 9-бандида белгиланган муддат давомида сақланади.

Режадан ташқари аттестация қуйидаги ҳолларда ўтказилади:

ходим, касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органи корхона раҳбарига тегишли иш ўрнида аттестация ўтказиш тўғрисида ариза билан мурожаат қилган ҳолда;

аттестация ўтказиш сифатини баҳолаш мақсадида ўтказилган меҳнат шароитларининг давлат экспертизаси натижалари бўйича;

меҳнат органлари томонидан корхона раҳбарига берилган кўрсатмага мувофиқ.

Режадан ташқари аттестация натижалари ушбу Низомнинг аттестацияга қўйиладиган талабларига мувофиқ расмийлаштирилади. Бунда ҳар бир иш ўрни учун ўзгартириш ва қўшимчаларни ҳисобга олган ҳолда янги меҳнат шароитлари картаси расмийлаштирилади.

Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасида назоратни амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳузуридаги Камбағаллик ва меҳнат бозорини тадқиқ қилиш институти меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасида илмий-услубий муассаса ҳисобланади.

Аттестация ўтказувчи ташкилотлар томонидан меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш соҳасида фаолиятни амалга ошириш талабларига риоя қилишни текширишлар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

Аттестация ўтказиш учун жавобгарлик корхона раҳбари зиммасига юклатилади. Ўлчов ва баҳолашларни ўтказишнинг ишончлилиги учун жавобгарлик аттестация комиссияси ва шахсан аттестация ўтказувчи ташкилотнинг меҳнат шароитлари ва асбоб-ускуналарнинг жароҳатлаш хавфлилиги бўйича иш ўринларини аттестациядан ўтказиш бўйича мутахассислари зиммасига юклатилади.

Ушбу Низом талабларини бузишда айбдор шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.