«Muruntov» konida nima bo'ldi
2026-yil 21-iyul kuni soat 5:30 da Navoiy kon-metallurgiya kombinati (NGMK) ning «Muruntov» konida kar'er samosvali xizmat pikapiga urildi. Kombinatning ikki xodimi halok bo'ldi. Ma'lumot ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgandan so'ng NGMK matbuot xizmati fojea faktini rasman tasdiqladi.
Huquqni muhofaza qilish organlari tergavoldi tekshiruv boshladi, nazorat davlat organlari voqea sabablarini tekshirishni boshladi. Kombinat rahbariyati shunga o'xshash holatlarning oldini olish uchun qo'shimcha choralar joriy etilganligi haqida bayonot berdi.
To'qnashuv sabablari, texnika holati va kar'er ichida harakatlanish xavfsizligi talablariga rioya qilinganmi yoki yo'qligi haqidagi tafsilotlar rasmiy xabarlarda hali ochiqlanmayapti — tergov davom etmoqda.
Bunday avariyalar nima uchun sodir bo'ladi: tizimli sabablar
Kar'er samosvali — kon qazib olish korxonalarida eng xavfli texnika turlaridan biri. Bunday mashinalarning og'irligi yuzlab tonnadan oshadi, kabinadan ko'rish qobiliyati juda cheklangan, kar'erdagi harakat esa ko'pincha tunda yoki changlanish sharoitida amalga oshiriladi. Og'ir texnika va engil transport marshrutlarining kesishishi — transport oqimlarini ajratishning aniq tizimi qurilmagan bo'lsa, fojeaning klassik sharti hisoblanadi.
Bunday hodisalarga oldindan keluvchi odatiy qoidabuzarliklar qatoriga quyidagilar kiradi:
- Transport harakati sxemalarining yo'qligi yoki ularga rioya qilinmasligi ishlab chiqarish zonasi ichida;
- Engil transportning kar'er texnikasi ishlayotgan zonalarga kuzatuvsiz kiritilishi;
- Haydovchilarning mehnat va dam olish rejimining buzilishi — ayniqsa ertalabki erta soatlarda, diqqat-e'tibor pasayadigan paytda;
- Kar'er ish zonalarining yetarli darajada yoritilmasligi;
- Ish joylarini attestatsiya qilishning o'z vaqtida o'tkazilmasligi, natijada xavfli omillar qayd etilmay va bartaraf etilmay qoladi.
Xodimlar halok bo'lganda ish beruvchi uchun huquqiy oqibatlar
Xodimlarning ishlab chiqarishda halok bo'lishi — bu nafaqat insoniy fojea, balki korxona rahbari uchun jiddiy huquqiy javobgarlik hamdir. O'zbekiston amaldagi qonunchiligi bir necha darajali javobgarlikni nazarda tutadi.
| Javobgarlik turi | Kimga tahdid soladi | Asos |
|---|---|---|
| 5 dan 20 BHM gacha ma'muriy jarima (2 060 000 dan 8 240 000 so'mgacha) | Shaxsan rahbarga — aniqlangan har bir mehnat muhofazasi qoidabuzarligi uchun | Mehnat muhofazasi talablarining buzilishi |
| Jinoiy javobgarlik | Korxona rahbariga | Ish joylarini attestatsiya qilish o'tkazilmagan holda o'limga olib kelgan baxtsiz hodisa |
Muhimini tushunish kerak: jarimalar har bir qoidabuzarlik uchun alohida yoziladi. Agar tergov davomida beshta qoidabuzarlik aniqlansa — jarima beshga ko'paytiriladi. Ikki kishi halok bo'lgan va mehnat muhofazasi bo'yicha tegishli hujjatlar yo'q bo'lgan taqdirda sanksiyalarning umumiy summasi juda katta bo'lishi mumkin.
Alohida hisobga olish kerakki, 2025-yil 1-sentyabrdan boshlab Davlat mehnat inspeksiyasi tekshiruvlari oldindan xabarsiz o'tkaziladi. Ilgari korxona 10 kun oldin ogohlantirish olardi — endi inspektor istalgan payt, shu jumladan rezonansli hodisadan so'ng darhol kelishi mumkin.
Ish beruvchi hoziroq nima qilishi kerak
«Muruntov» dagi fojea — har bir korxona rahbari uchun halol o'z-o'zini tekshiruvni o'tkazish uchun sabab. Mana minimal chek-list:
- Ish joylarini attestatsiya qilish dolzarbligini tekshiring. Rejalashtirilgan attestatsiya har 5 yilda bir marta o'tkaziladi; yangi ish joylari kiritilganda va texnologik jarayonlar o'zgartirilganda navbatdan tashqari attestatsiya majburiydir. Agar korxonangizda yangi texnika paydo bo'lgan yoki harakat marshrutlari o'zgargan bo'lsa — bu navbatdan tashqari attestatsiya uchun asosdir.
- Attestatsiya kartalari va o'lchov protokollari tartibda ekanligini tekshiring. Bu qat'iy hisobot hujjatlari; ularning yo'qligi yoki eskirgan ma'lumotlar tekshiruv chog'ida avtomatik ravishda qoidabuzarlik sifatida qayd etiladi.
- Transport harakati sxemalarini qayta ko'rib chiqing. Og'ir texnika ish zonalari engil transport va piyodalar marshrutlaridan jismoniy yoki tartibga solish yo'li bilan ajratilgan bo'lishi kerak.
- Navbatdan tashqari yo'riqnoma o'tkazing kar'er va yordamchi texnika haydovchilari uchun, ayniqsa ertalabki erta va tunda smenalardagi harakatlar bo'yicha.
- Haydovchilarning mehnat va dam olish rejimi bo'yicha hujjatlarni tekshiring — bu rejimning buzilishi jarima solishning mustaqil asosi hisoblanadi.
Asosiy xulosa
«Muruntov» konidagi avariya fojiaviy tarzda eslatadi: kon qazib olish va sanoat korxonalarida mehnat muhofazasi — bu rasmiyat emas va qog'oz ishi emas. Bu tizim bo'lib, unda bartaraf etilmagan har bir xavf ertami-kechmi ro'yobga chiqadi. Ish joylarini attestatsiya qilish — bunday xavflarni ular odamlarning halok bo'lishiga va rahbarning jinoiy ta'qib ostiga tushishiga sabab bo'lgunga qadar aniqlashning asosiy vositasidir.
NGMK dagi tergov hali yakunlanmagan. Ammo ish beruvchilar uchun xulosalarni hoziroq chiqarish mumkin — inspektor siznikiga kelgunga qadar.