1. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni maxsus tekshirish — mazkur Nizomga muvofiq maxsus tekshirish komissiyasi tomonidan guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalarning kelib chiqish sabablarini aniqlashga qaratilgan tekshiruv.
Quyidagi baxtsiz hodisalar maxsus tekshiriladi:
bir vaqtning oʻzida ikki va undan ziyod xodimlar bilan salomatlikka yetkazilgan zararning ogʻirligi darajasidan qatʼi nazar, yuz bergan guruhli baxtsiz hodisalar;
oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir baxtsiz hodisalar;
oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalar.
(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
2. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa toʻgʻrisida ish beruvchi darhol sxemaga binoan (3-ilova) quyidagilarga xabar berishi kerak:
hududiy mehnat organining davlat mehnat inspeksiyasiga;
yuqori turuvchi xoʻjalik organiga;
baxtsiz hodisa yuz bergan joydagi hududiy ichki ishlar organiga;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga;
(2-bandning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 29-oktabrdagi 714-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2024-y., 09/24/714/0865-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining hududiy organiga, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining hududiy organiga hamda “Oʻzenergoinspeksiya” ning hududiy organiga, agar baxtsiz hodisa nazorati ostidagi korxona (obyekt)da yuz bergan boʻlsa;
(2-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchiga.
(2-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
3. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalarni maxsus tekshirish maxsus vakolatli organ bilan oldindan kelishilmagan va xabardor etmagan holda maxsus tashkil etilgan komissiya tomonidan tekshiriladi.
Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va uch kishigacha oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisani hududiy mehnat organi buyrugʻiga asosan quyidagi tarkibdagi komissiya maxsus tekshiradi;
rais — hududiy mehnat organining mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi vakili yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi vakili yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” vakili nazorati ostidagi korxona (obyekt) boʻyicha;
(3-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
aʼzolar — yuqori turuvchi xoʻjalik organi vakili, ish beruvchi, II boʻlimning 7, 10, 11, 12 va 13-kichik bandlarida koʻzda tutilgan hollarda jabrlanuvchining asosiy ish joyi kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organi raisi va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchining vakili.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” nazorati ostidagi korxona (obyekt)larda yuz bergan guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisani tegishli hududiy mehnat organining Davlat mehnat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” respublika yoki mahalliy organlari buyrugʻi asosida tuzilgan komissiya yuqori turuvchi xoʻjalik organi vakili ishtirokida tekshiradi. Shu organ vakili komissiya raisi qilib tayinlanadi. Komissiya tarkibiga mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektor kiradi.
(3-bandning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalar yuz berganda, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi vakillari tarkibida ish beruvchining buyrugʻi bilan tashkil etilgan komissiya tomonidan N-1 shaklidagi dalolatnoma maxsus tekshirish dalolatnomasi tuzilgandan soʻng bir kun ichida komissiya xulosalariga muvofiq rasmiylashtiriladi.
uch nafardan oʻn bir nafargacha inson sabab boʻlgan baxtsiz hodisani maxsus tekshirish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi qaroriga asosan quyidagi tarkibdagi komissiya tomonidan oʻtkaziladi:
(3-bandning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 29-oktabrdagi 714-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2024-y., 09/24/714/0865-son)
rais — Oʻzbekiston Respublikasi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori;
aʼzolar — yuqori turuvchi organ rahbarlaridan biri, ish beruvchi, kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki tashkilot xodimlarining boshqa vakillik organi raisi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” nazorati ostida boʻlgan tashkilotdagi baxtsiz hodisani Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya”ning buyrugʻi asosida tuzilgan komissiya tomonidan yuqori turuvchi organ rahbari ishtirokida tekshiradi. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” rahbarlaridan biri komissiya raisi etib tayinlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori komissiya tarkibiga kiritiladi.
(3-bandning oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
Oʻn bir nafar va undan ortiq insonning oʻlimiga sabab boʻlgan baxtsiz hodisalar Vazirlar Mahkamasining farmoyishi asosida tuzilgan komissiya tomonidan tekshiriladi.
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
4. Maxsus tekshirish komissiyasi 15 kun mobaynida baxtsiz hodisani tekshirib chiqadi, korxona (boʻlinma, sex)dagi mehnatni muhofaza qilish ahvolini, agar zarur boʻlsa, tarmoqning boshqa korxonalarida ham tekshirishni tashkil etadi, maxsus tekshirish dalolatnomasini tuzadi (4-ilova) hamda III boʻlimning 7-bandida koʻzda tutilgan boshqa hujjatlarni rasmiylashtiradi.
Komissiya aʼzolari jabrlanuvchilar yoki ularning oila aʼzolari bilan uchrashuvlar tashkil etadilar, zarur boʻlsa tegishli organlarga takliflar kiritadilar yoki ijtimoiy tusdagi yordam masalalarini joyida hal qiladilar, jabrlanuvchiga yoki oʻlganning oila aʼzolariga ularning huquqlarini tushuntiradilar.
(4-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-iyuldagi 134-son qaroriga asosan chiqarilgan — OʻR QHT, 2010-y., 26-27-son, 213-modda)
5. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori maxsus tekshirish komissiyasi chiqargan xulosalardan norozi boʻlsa, shuningdek, u zarur deb hisoblagan boshqa hollarda oʻz xulosasini chiqaradi (5-ilova).
(5-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
Komissiya aʼzosi maxsus tekshirish oʻtkazayotgan komissiya xulosasidan norozi boʻlganda oʻzining alohida fikrini bildirishi mumkin.
(5-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-iyuldagi 134-son qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2010-y., 26-27-son, 213-modda)
6. Maxsus tekshirish komissiyasi talabiga koʻra ish beruvchi:
baxtsiz hodisani tekshirishda ishtirok etish uchun oʻzlarining oralaridan ekspert guruhi tuzish mumkin boʻlgan ekspert-mutaxassislarni taklif qilishi;
texnik hisoblashlar, laboratoriya tadqiqotlari, sinovdan oʻtkazish va boshqa ishlarni amalga oshirishi;
baxtsiz hodisa yuz bergan joyni suratga olishi va boshqa zarur hujjatlarni taqdim etishi;
tekshirish uchun zarur boʻlgan transport va aloqa vositalari, maxsus kiyim-bosh, maxsus poyabzal va boshqa shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlashi;
komissiya aʼzolari ishlashi uchun ularga jihozlangan alohida xona ajratib berishi;
baxtsiz hodisani maxsus tekshirish materiallarini mashinkada yozishni va yetarli miqdorda koʻpaytirishni taʼminlashi shartdir.
Texnik hisoblashlar, laboratoriya tadqiqotlari sinovdan oʻtkazish va taklif qilingan mutaxassislar amalga oshirayotgan boshqa ishlar, shuningdek, transport va aloqa vositalari xarajatlarini baxtsiz hodisa yuz bergan korxona toʻlaydi.
Komissiya aʼzolari tekshirish davomida ish beruvchidan, korxona va uning tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari, guvohlar va boshqa shaxslardan yozma va ogʻzaki tushuntirishlar olishga haqlidirlar.
Izoh: Ekspert guruhi tekshirish komissiyasi raisining farmoyishiga muvofiq tuziladi. Ekspert xulosasini talab qiluvchi masalalar va ekspert guruhi xulosasi boʻlgan materiallar yozma ravishda rasmiylashtiriladi.
7. Maxsus tekshirish materiallariga quyidagilar kiradi:
maxsus tekshirish dalolatnomasi;
har bir jabrlanuvchiga alohida tuzilgan N-1 shaklidagi dalolatnoma;
rejalar, sxemalar, tekshirish protokoli va baxtsiz hodisa yuz bergan joyning fotosuratlari;
yoʻl-transport hodisasi yuz bergan joy sxemasi;
soʻroqlar protokoli, jabrlanuvchining va baxtsiz hodisani koʻrgan guvohlar va boshqa aloqador shaxslarning, shuningdek, GOST, SSBT standartlari, mehnatni muhofaza qilish qoidalari va meʼyorlariga rioya qilinishiga masʼul boʻlgan mansabdor shaxslarning tushuntirishlari, ekspert guruhi tuzish toʻgʻrisidagi farmoyish va boshqalar;
jabrlanuvchilarning xavfsizlik texnikasi boʻyicha oʻqitilganligi va yoʻriqnomalar olganligi haqidagi qayd daftarlaridan koʻchirmalar;
jabrlanuvchiga yetkazilgan jarohatning xususiyati va ogʻirligi, oʻlimi sabablari toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa;
ekspert guruhining (zarur boʻlganda) baxtsiz hodisa sabablari haqidagi xulosasi, laboratoriya va boshqa tadqiqotlar, tajribalar, tahlillar va hokazolarning natijalari;
avariya tufayli koʻrilgan moddiy zarar haqidagi maʼlumotnoma;
maxsus tekshirish komissiyasi tuzish haqidagi buyruq yoki qaror;
yoʻriqnomalar, nizomlar, buyruqlardan va mehnat xavfsizligi meʼyorlarini va unga masʼul boʻlgan shaxslarni belgilovchi boshqa dalolatnomalardan koʻchirmalar;
korxona (boʻlinma, sex)da mehnatni muhofaza qilish holatini tekshirish toʻgʻrisidagi maxsus tekshirish komissiyasining dalolatnomasi;
zarur boʻlgan hollarda mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektorining xulosasi.
(7-bandning oʻn toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
oʻrtacha oylik ish haqi toʻgʻrisida maʼlumotnoma — yetkazilgan zararni qoplash summasini hisoblab chiqish uchun;
boquvchisini yoʻqotganligi munosabati bilan yetkazilgan zararni qoplash toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi — oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa yuz berganda.
(7-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-iyuldagi 134-son qaroriga asosan xatboshilar bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2010-y., 26-27-son, 213-modda)
8. Maxsus tekshirish tugagandan soʻng oʻn besh kun mobaynida mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat mehnat texnik inspektori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” organi nazoratchisi tekshirish materiallarini:
(8-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa yuz bergan joydagi hududiy ichki ishlar organiga yuboradi;
maxsus tekshirish boʻyicha barcha materiallarning nusxalarini hududiy mehnat organiga, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, shuningdek, tegishli boshqaruv organi, tashkilotga va jabrlangan xodimni yuborgan tashkilotga yuboradi;
(8-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 29-oktabrdagi 714-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2024-y., 09/24/714/0865-son)
Agar baxtsiz hodisa nazorati ostidagi tashkilot (obyekt)da yuz bergan boʻlsa, maxsus tekshirish materiallari nusxalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” organiga yuboriladi.
(8-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
9. Baxtsiz hodisa yuz bergan korxona ish beruvchisi (yuqori turuvchi xoʻjalik organi rahbari) maxsus tekshirish materiallarini zudlik bilan koʻrib chiqishga, baxtsiz hodisa kelib chiqishi sabablarini bartaraf etish toʻgʻrisida komissiya taklif qilgan chora-tadbirlarni bajarish haqida, mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi boʻyicha lavozimi va kasbiga oid vazifalarning bajarilmasligi (buzilishi)ga yoʻl qoʻygan shaxslarni javobgarlikka tortish haqida buyruq chiqarishga majburdir.
Ish beruvchi maxsus tekshirish komissiyasi taklif qilgan chora-tadbirlarning bajarilganligi haqida maxsus tekshirish oʻtkazishni boshqargan mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektoriga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining yoxud Oʻzenergoinspeksiyasining obyektlar nazorati ostida boʻlgan mahalliy organlariga yozma ravishda axborot beradi.
(9-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 2-maydagi 289-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)
10. Agar jabrlanuvchi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha ish qobiliyatini yoʻqotgan davrda shu baxtsiz hodisa sababli oʻlib qolsa, ish beruvchi bu haqda darhol mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektoriga va ushbu Nizomning III boʻlimi 2-bandida koʻrsatilgan tashkilotlarga xabar berishga majburdir.
(10-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-apreldagi 183-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.04.2021-y., 09/21/183/0283-son)
Ushbu baxtsiz hodisa oʻlim sodir boʻlgan vaqtdan boshlab oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa sifatida hisobga olinishi kerak.
(10-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-iyuldagi 134-son qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2010-y., 26-27-son, 213-modda)