332. Oʻsimlik mahsulotlarini omborga joylashtirish (gʻaramlash) uchun moʻljallangan maydoncha gorizontal, begona predmetlardan tozalangan hamda kirish yoʻllari bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.
Bunday maydoncha havo elektr uzatish tarmoqlaridan elektr uzatish tarmogʻi tayanchlari orasidagi masofadan kam boʻlmagan masofada, binolardan esa kamida 100 m uzoqlikda joylashtirilishi kerak.
Gʻaramlash ishlari yakunlangandan soʻng ombor maydonchasi perimetri boʻylab eni kamida 3 m boʻlgan haydalgan yoʻlak bilan ajratilgan boʻlishi lozim.
333. Togʻli hududlarda kichik hajmli gʻaramlarni qiyaliklarda joylashtirishga ruxsat etiladi. Bunda, transport vositalarining manyovr qilishi uchun moʻljallangan maydoncha gʻaram hududida 6° dan ortiq boʻlmagan qiyalikka ega boʻlishi hamda qiyalik boʻyicha gʻaramdan yuqori qismida joylashtirilishi lozim.
Bunday maydonchalarda transport vositalarining harakatlanish tezligi 5 km/soat dan oshmasligi kerak.
334. Silos bostirish joylari quduqlar va ichimlik suvi havzalariga bevosita yaqin hududlarda, shuningdek elektr uzatish tarmoqlari ostida joylashtirilmasligi lozim.
Silos bostirish joylarida kirish va chiqish yoʻllarining qiyaligi (xandaqlar, uyumlar va tepaliklarda) 20° dan oshmasligi kerak.
335. Uyumlar va tepaliklar hududning gorizontal uchastkalarida joylashtirilishi lozim.
Togʻli hududlarda xandaqlarni qiyaliklarda joylashtirishga ruxsat etiladi.
336. Qatlam namligi mashinalarning sirpanib ketishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan hollarda, quyuq tuman sharoitida (koʻrish masofasi 50 m dan kam boʻlganda), qor qoplami mavjud boʻlganda, yer qatlami muzlaganda, shuningdek kunning qorongʻu vaqtida qiyaliklarda ish olib borish taqiqlanadi.
337. Transport vositalarini boʻshatish tomonida xandaq chegaralari xandaq chetidan kamida 1 m masofada belgilangan boʻlishi lozim.
Transport vositalarini boʻshatish tomonida saqlovchi brus oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
Transport vositalari manyovr qilishi uchun moʻljallangan maydoncha qiyaligi 6° dan oshmasligi lozim.
Mazkur maydonchada transport vositalari harakat tezligi 5 km/soat dan oshmasligi kerak.
338. Daraxtlarning shox-shabbalari yaqinida ishlash uchun moʻljallangan mashina va mexanizmlar xodimlar xavfsizligini taʼminlovchi himoya toʻsiqlari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.
339. Transport vositalari va traktor tirkamalariga yashil massa, urugʻ, don va boshqa texnologik mahsulotlarni ortishda, shuningdek mahsulotlarni saqlash yoki sotish joylariga tashishda kuzovda odamlarning boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
340. Transport vositasiga idishsiz ortilgan mahsulotlar (sabzavotlar, mevalar, ildizmevali oʻsimliklar) kuzovning butun maydoni boʻylab bir tekisda joylashtirilishi hamda kuzov bortlari balandligidan oshib chiqmasligi lozim.
341. Urugʻ yoki poxollarni gʻaramlashda yoki pichanlashda quyidagi xavfsizlik talablariga rioya etilishi kerak:
a) ishlarga balandlikda ishlash huquqiga ega boʻlgan xodimlar qoʻyilishi, ular orasidan gʻaramlovchi tayinlanishi hamda unga ishlarni tashkil etish va xavfsizlikni taʼminlash majburiyati yuklatilishi kerak;
b) xodimlar quyidagi soz holatdagi vositalar va shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlangan boʻlishlari lozim:
sanchqilar (dastasi tekis va silliq, yoriq va gʻudursiz, qattiq turdagi quruq yogʻochdan tayyorlangan);
tirab qoʻyiladigan yoki arqonli narvonlar;
200 kg statik yuklamaga moʻljallangan xavfsizlik arqonlari;
diametri kamida 14 mm va uzunligi 2 m dan kam boʻlmagan metall sterjenlar;
signal vositalari (bayroqcha va hushtaklar);
shaxsiy himoya vositalari (qoʻlqoplar, himoya koʻzoynaklari va etiklar);
v) gʻaramlash faqat kunning yorugʻ vaqtida va shamol tezligi 6 m/s dan oshmaganda amalga oshirilish kerak, chaqmoq chaqish paytida gʻaramlash taqiqlanadi;
g) gʻaramlashda bir paytning oʻzida gʻaramlovchilar soni 6 tadan oshmasligi va ular gʻaram chetidan 1,5 m dan yaqin boʻlmagan joyda boʻlishlari kerak;
d) gʻaram balandligi 2 m ga yetganda uning atrofida eni 2 m va qalinligi 1 m boʻlgan (xodim gʻaramdan tushib ketgan vaziyatlarda zarb kuchini kamaytirish uchun) poxol qatlami toʻshab chiqilishi kerak;
e) gʻaramlagich bilan gʻaramga poxol uzatilganda gʻaramlovchilar maydalagich panjaradan 3 m dan kam boʻlmagan masofada boʻlishlari kerak;
yo) tanaffus vaqtida gʻaramlovchilarning gʻaramda boʻlishlari taqiqlanadi, gʻaramlagichdan xodimlarni gʻaramga koʻtarish va undan tushirishda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi;
j) gʻaramlovchini gʻaramga koʻtarish va tushirishda gʻaramning quyi qismiga teskari tomondan kamida 1 m chuqurlikda tik tushirilgan metall sterjen bilan bogʻlangan, yuqori qismidan xavfsizlik arqonlari bilan mahkamlangan tirab qoʻyiladigan va arqonli narvonlardan foydalanish kerak;
z) gʻaramni shakllantirishni tugatish kamida 2 nafar gʻaramlovchi bilan amalga oshirilishi kerak.
Tugunlarni gʻaramga, pichan saroyiga yoki transport vositasi kuzoviga joylashtirish ularni bogʻlagan holda amalga oshiriladi. Bunda, tugunlar kelishilgan holda uzatilishi kerak, taxlovchilar gʻaram chetiga (kuzovga) 1,5 m gacha yaqin kelmasliklari kerak.
342. Idishlarga solinmagan, qadoqsiz mahsulotlarni qoʻlda ortishda xodimlar transport vositasi kuzovining bir tomonida, ortilayotgan transport vositasi bortidan kamida 2 m masofada turishlari kerak.
343. Gʻaramlarni qoʻl bilan ajratishda osilib qolishi va chiqib qolishiga yoʻl qoʻyilmasligi kerak. Ular tagida ishlash taqiqlanadi.
344. Tartibga keltirilmagan gʻaramni bir yoki bir nechta traktor yordamida sudrab koʻchirish ishlari oldindan tanlangan va tayyorlangan harakat yoʻnalishi boʻyicha, masʼul shaxs rahbarligi ostida amalga oshirilishi lozim.
345. Yuk ortish va tushirish ishlarini amalga oshirish uchun qoʻyilgan transport vositasi ishonchli tarzda tormozlangan, dvigateli oʻchirilgan hamda past uzatmaga qoʻyilgan boʻlishi lozim.
Qishda transport vositasi oʻz-oʻzidan harakatlanib ketishining oldini oluvchi choralarni koʻrgan holda dvigatelni oʻchirmaslikka ruxsat etiladi.
346. Issiqxonalarda yuk ortish-tushirish ishlarini bajarishda havo muhitini zararli chiqindilar hamda zaharli gazlar bilan ifloslantirishni istisno etuvchi, mehnatni muhofaza qilish talablariga javob beradigan mashinalar, mexanizmlar va agregatlardan foydalanilishi lozim.
347. Pestitsidlar bilan ifloslangan transport vositalari, idishlar va maxsus kiyim-boshlar maxsus retseptlar asosida zararsizlantirilishi lozim.
348. Transport vositasining turi meva-sabzavot mahsulotlarining turiga qarab tanlanishi kerak.
349. Idishlarga ortilgan mahsulotlarni transportda tashish uchun konveyer tasmalarining harakat tezligi 1,2 m/s dan oshmasligi kerak. Tasma 0,2 m balandlikdagi bort bilan toʻsilgan boʻlishi kerak.
350. Meva-sabzavot mahsulotlarini omborxonaga joylashda quyidagi asosiy talablar bajarilishi kerak:
omborxonaning chiqib turgan konstruksiyalarining quyi qismidan uymaning tepasigacha boʻlgan masofa kamida 0,8 m, shtabel tepasigacha esa kamida 0,3 m boʻlishi;
shtabeldagi qutilar orasidagi masofa kamida 0,02 m, qutili tagliklar orasidagi masofa kamida 0,05 m boʻlishi;
toʻkib joylashtirishda mahsulotlar balandligi kartoshka uchun 5 m, oʻramli karam va sabzi uchun 3 m, lavlagi uchun 4 m, sholgʻom uchun esa 3,5 m dan oshmasligi;
idishlarda joylashtirish balandligi kartoshka, oʻramli karam va lavlagi uchun 4,6 m, sabzi, sholgʻom, olma va nok uchun 5,0 m, pomidor, uzum hamda poliz ekinlari uchun esa 4,5 m dan oshmasligi;
konteynerlarga joylashtirib saqlash boʻlmalariga ortishda 1 m hajmga toʻgʻri keladigan yuk miqdori kartoshka uchun 0,5 t, oʻramli karam uchun 0,3 t, sabzi uchun 0,345 t, lavlagi uchun 0,46 t, sholgʻom uchun 0,38 t, olma va nok uchun 0,29 t hamda poliz ekinlari uchun 0,4 t dan oshmasligi.
351. Kartoshka va sabzavotlarni uyum qilib saqlash uchun maydonchalar reja asosida boʻlishi va zovurlar, ariqlar, atmosfera yogʻingarchiliklarini chiqarib tashlash uchun yomgʻir qabul qilgichlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
352. Un, shakar, yorma, don va boshqa mahsulotlar uchun idishsiz saqlashga moʻljallangan siloslar, bunkerlar, filtrlar, oʻtkazgich quvurlar va boshqa uskunalar yonmaydigan yoki qiyin yonadigan materiallardan tayyorlanib, statik elektrdan himoyalanish uchun barcha poʻlat elementlari boʻlishi kerak.
353. Un, yorma, don, shakar va shu kabi mahsulotlar idishsiz yoki idishlarda saqlanganda, saqlash binolari polida toʻplangan chang har bir ish smenasida kamida bir marta tozalanishi kerak. Devorlardagi chang esa uning yigʻilish darajasiga qarab muntazam ravishda tozalab turilishi lozim.
Idishsiz saqlanadigan un va yorma saqlash sigʻimlari changni soʻrib chiqarish va havoni tozalashga moʻljallangan, filtrlar bilan jihozlangan aspiratsiya tizimiga ulangan boʻlishi kerak.
354. Ogʻirligi 50 kg gacha boʻlgan qutilar, 70 kg gacha boʻlgan qoplar, shuningdek ekstrakt yoki sochiluvchan mahsulotlar solingan bochkalar qoʻlda taxlanganda shtabel balandligi 2 m dan oshmasligi lozim.
Yogʻ mahsulotlari joylangan bochkalarni taxlashda esa shtabel balandligi kamida xavfsizlikni taʼminlash maqsadida 1,5 m dan oshmasligi kerak.
355. Ogʻirligi 50 kg gacha boʻlgan qutidagi yuklar mexanizatsiya yordamida taxlanganda shtabel balandligi 3,6 m dan, 70 kg gacha boʻlgan qopli yuklarda 3,8 m dan, uchqun chiqaruvchi moddalarda 1,5 m dan, ekstraktli bochkalarda 2,5 m dan, sochiluvchan ashyoli bochkalar joylashtirilganda esa 3,0 m dan oshmasligi kerak.
356. Qadoqlanmagan qutilar va qopdagi yuklarni shtabelga bogʻlagan holda taxlash kerak.
Shtabellarning mustahkamligi uchun har 2 qator qutilardan keyin taxtacha qoʻyish, har 5 qator qoplardan keyin taxtalar qoʻyish lozim.
Qogʻoz qoplardagi yuklarni taxlash har bir qator orasiga taxtali qistirmalar qoʻygan holda amalga oshirilish kerak.
357. Shtabelga qoplarni qoʻlda taxlashda 8 qatordan oshmagan holda, mexanizatsiya yordamida koʻpi bilan 12 qator qilib joylashtirish kerak.
358. Mevali qutilarni tagliklarga joylashda shtabel uzunligi 10 m dan, balandligi esa 4 m dan oshmasligi kerak.
Meva va sabzavotli qutilarni qoʻlda shtabellarga taxlashda 1,5 m balandlikkacha oʻrnatishga ruxsat etiladi.
359. Bochkalar shtabellarga gorizontal (yotiq) holatda, kesilgan piramida shaklida va koʻpi bilan 3 qator qilib taxlanishi lozim. Har bir qator orasiga taxtali qistirmalar qoʻyilishi, shuningdek barcha chetki qatorlar ponalar bilan mahkamlanishi kerak.
Bochkalarni tik holatda taxlashga esa koʻpi bilan 2 qatorgacha ruxsat etiladi. Bunda, qatorlar oʻrtasi taxta qalinligidagi qistirmalar bilan ajratilishi va mustahkamlanishi lozim.
360. Ogʻirligi 100 kg gacha boʻlgan kichik oʻlchamli bochkalarni yotiq holda 6 qator qilib, ogʻirligi 100 dan 150 kg gacha boʻlganda koʻpi bilan 4 qator taxlashga ruxsat etiladi.
361. Balandligi 2,5 m dan ortiq boʻlgan qutilar hamda ikki va undan ortiq qator qilib taxlangan bochkalar shtabellari toʻsiqlar bilan oʻralgan boʻlishi kerak. Bunda, toʻsiq bilan shtabel oʻrtasidagi masofa 1,5 m dan kam boʻlmasligi lozim.