2025-yil 22-iyuldan boshlab kasbiy xavfni baholash O'zbekistondagi har bir ish beruvchi uchun majburiy — korxona hajmi va faoliyat sohasidan qat'i nazar. Bu talab Xavflarni identifikatsiya qilish, kasbiy xavflarni baholash va boshqarish tartibi (O'zR Vazirlar Mahkamasining 21.07.2025-yildagi 454-son qaroriga 2-ilova) hamda Mehnat kodeksining 359-moddasi bilan belgilangan. Ish beruvchi aynan nima qilishi shartligi va talablarni oylab qo'l mehnatisiz — E-XAVF dasturi yordamida qanday bajarish mumkinligini ko'rib chiqamiz.
VM 454-son qarori ish beruvchidan nimani talab qiladi
Tartib ish beruvchi zimmasiga majburiy jarayonlar siklini yuklaydi:
- xavflarni identifikatsiya qilish — har bir faoliyat turi va ish joyi bo'yicha;
- kasbiy xavfni baholash — «ehtimollik × og'irlik» formulasi bo'yicha, daraja tasnifi bilan;
- xavflar matritsasi — metodika shakli bo'yicha yig'ma hujjat;
- tuzatuvchi tadbirlar rejasi — muddatlar, mas'ullar, natija nazorati;
- mehnat muhofazasini boshqarish tizimining ichki auditi — yiliga kamida bir marta.
Bu talablarni e'tiborsiz qoldirish qimmatga tushadi: O'zR MJtK 49-moddasiga ko'ra mehnat muhofazasi to'g'risidagi qonunchilikni buzish birinchi aniqlanishdayoq 5–10 BHM (taxminan 2–4 mln so'm) jarima keltiradi, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa esa — rahbar uchun jinoiy javobgarlik.
Xavf metodika bo'yicha qanday baholanadi
Har bir faoliyat turi bo'yicha hodisa ehtimoliga ta'sir qiluvchi beshta omil baholanadi: xodimlar malakasi, asbob-uskunalar holati, ishni bajarishning hujjatlashtirilgan usuli mavjudligi, asosiy ko'rsatkichlar nazorati va ishlab chiqarish muhiti omillarining (yoritish, shovqin, harorat) talablarga muvofiqligi. So'ngra har bir xavf uchun oqibatlar og'irligi aniqlanadi — ko'paytma kasbiy xavf darajasini beradi.
Natijalar xavflar matritsasiga jamlanadi: faoliyat turi, xavf, zarar, ta'sirlanuvchi shaxslar, ehtimollik va ahamiyat darajalari, kasbiy xavf darajasi hamda yo'riqnomaga havola bilan nazorat usuli. Inspektorlar birinchi navbatda aynan shu hujjatni tekshiradi.
E-XAVF dasturi: rasmiy metodika bo'yicha xavfni baholash
E-XAVF — VM 454-son qarori metodikasi asosida qurilgan kasbiy xavfni baholash dasturi. U butun siklni avtomatlashtiradi:
- faoliyat turlari va xavflar — ehtimollik 5 omil bo'yicha avtomatik hisoblanadi;
- xavflar matritsasi — avtomatik shakllanadi, chop etish va Word'ga yuklash;
- bajarilishi nazorat qilinadigan tadbirlar rejasi;
- ichki audit: buyruq, komissiya tarkibi, nomuvofiqlik xabarnomalari;
- mehnat xavfsizligi va gigiyenasi holati to'g'risida statistik hisobot (YaMMT);
- mehnat muhofazasini boshqarish tizimi bo'yicha yakuniy hisobot va xulosa.
Interfeys va barcha hujjatlar — o'zbek va rus tillarida, ma'lumotlar avtomatik saqlanadi, istalgan qurilmadan ishlash mumkin. Demo versiya ro'yxatdan o'tish bilanoq bepul ochiladi.
Xavfni baholash + audit = 3 yil rejali tekshiruvlarsiz
Kasbiy xavfni baholash — mehnat muhofazasi tizimining bir qismi. Kompleks audit o'tkazilib, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilsa, korxona keyingi uch yil davomida davlat nazorati rejali tekshiruvlari ro'yxatiga kiritilmaydi (O'zR VMning 27.04.2017-yildagi 246-son qarori, 2-ilova, 5-band). E-XAVF'ga kirish kompleks audit narxiga kiradi.
Xavfsiz Hayot mutaxassislari 1994-yildan buyon O'zbekistonning barcha hududlarida mehnat muhofazasi kompleks auditini o'tkazadi: xavflarni baholash, ish joylarini attestatsiyalash, o'qitish va buzilishlar to'liq bartaraf etilgunga qadar hamrohlik. +998 95 198-33-38 raqamiga qo'ng'iroq qiling — korxonangiz nimadan boshlashi kerakligini aytamiz.